Sommige films zijn meteen geliefd. Andere veroorzaken woede, protesten en discussies – maar eindigen uiteindelijk in de canon van de filmgeschiedenis. Dit zijn tien films die ooit voor schandalen zorgden, verboden werden of bakken kritiek kregen, maar tegenwoordig als klassiekers gelden.
10. A Clockwork Orange (1971)
Stanley Kubricks dystopische meesterwerk over geweld, vrije wil en overheidscontrole was bij de release direct berucht. De scènes van extreme agressie en verkrachting leidden tot afgrijzen bij publiek en pers. In Groot-Brittannië besloot Kubrick zelfs de film zelf uit roulatie te halen na bedreigingen richting zijn gezin.
Toch geldt A Clockwork Orange nu als een visionaire blik op de relatie tussen vrijheid en controle, en als een van Kubricks absolute hoogtepunten.
9. The Exorcist (1973)
Zelden veroorzaakte een horrorfilm zoveel hysterie. Bioscoopbezoekers vielen flauw, renden gillend de zaal uit of riepen dat de duivel in het celluloid zat. De katholieke kerk veroordeelde de film fel.
Toch groeide The Exorcist uit tot een mijlpaal van het horrorgenre, met iconische beelden zoals het draaiende hoofd van Linda Blair. Vandaag de dag wordt hij niet alleen gezien als angstaanjagend, maar ook als een technisch en thematisch briljant stuk cinema.
8. Last Tango in Paris (1972)
Bernardo Bertolucci’s film veroorzaakte wereldwijd opschudding door zijn rauwe seksscènes, met name de beruchte “boter-scène”. Critici spraken van pornografie vermomd als kunst, en sommige landen verboden de film. Pas later ontstond erkenning voor de intense acteerprestaties van Marlon Brando en Maria Schneider en de cinematografische kracht.
Toch bleef de controverse bestaan: Maria Schneider vertelde jaren later dat ze zich tijdens de opnames vernederd en misbruikt voelde omdat ze niet volledig was geïnformeerd over wat er in de scène zou gebeuren. Dat zette de discussie rond de film in een heel ander daglicht.
7. Monty Python’s Life of Brian (1979)
Wat begint als een bijtende satire op religie werd door velen opgevat als een directe aanval op het christendom. In Ierland en Noorwegen was de film zelfs verboden. Kerkgroepen spraken van godslastering.
Ironisch genoeg groeide Life of Brian uit tot een van de meest geliefde komedies ooit, geroemd om zijn spitsvondige humor en tijdloze kritiek op dogmatisch denken.
6. Natural Born Killers (1994)
Oliver Stone’s hypergestileerde, chaotische film over twee seriemoordenaars die mediasterren worden, werd beschuldigd van het verheerlijken van geweld. Verschillende copycat-misdaden werden aan de film gelinkt.
Critici waren verdeeld: geniaal of gevaarlijk? Toch is Natural Born Killers nu een cultklassieker die de media-gekte van de jaren ’90 perfect samenvat.
5. Basic Instinct (1992)
De erotische thriller van Paul Verhoeven zorgde voor verhitte debatten. Actiegroepen beschuldigden de film van homofobie en vrouwenhaat, terwijl de beroemde “been-kruis”-scène van Sharon Stone wereldwijd opschudding wekte.
Ondanks (of dankzij) de controverse werd Basic Instinct een kaskraker en blijft het een schoolvoorbeeld van de jaren ’90 erotische thriller.
Jaren later vertelde Sharon Stone dat ze zich tijdens de montage verraden voelde: ze wist niet dat de beruchte scène zó expliciet in beeld zou worden gebracht. Die onthulling wierp opnieuw een schaduw over de film, maar veranderde niets aan zijn iconische status.
4. The Texas Chain Saw Massacre (1974)
Tobe Hoopers low-budget horror werd in talloze landen verboden of zwaar gecensureerd. Het rauwe camerawerk, de schokkende thematiek en het gebruik van een kettingzaag als moordwapen schokten publiek en censuurinstanties. Maar de film is veel minder expliciet dan vaak gedacht.
Inmiddels wordt The Texas Chain Saw Massacre gezien als een meesterwerk dat een heel subgenre van slasherfilms inspireerde.
3. The Last Temptation of Christ (1988)
Martin Scorsese’s alternatieve visie op Jezus Christus – waarin Christus wordt getoond als een man die ook twijfels en verlangens kent – zorgde wereldwijd voor protesten. Bioscopen werden belaagd, sommige voorstellingen zelfs met geweld verstoord.
Tegenwoordig prijst men de film als een moedige poging om religie en menselijkheid dichter bij elkaar te brengen, gedragen door een indrukwekkende rol van Willem Dafoe.
2. Fight Club (1999)
Toen David Finchers film uitkwam, waren critici verdeeld. Velen zagen het als een nihilistisch werk dat geweld en anarchie verheerlijkte. De film flopte aanvankelijk aan de kassa.
Pas met de dvd-release ontstond een cultstatus, waarna Fight Club uitgroeide tot een generatiebepalende klassieker. De iconische twist en scherpe kritiek op consumptiemaatschappij maakten van Tyler Durden een cultureel icoon.
1. Psycho (1960)
Alfred Hitchcock schokte met Psycho de wereld. De beruchte douchescène werd als ongekend expliciet ervaren en de film brak met alle conventies: de heldin sterft halverwege, het onderwerp was taboe en Hitchcock verbood late binnenkomers in de bioscoop.
Ooit gezien als smakeloos shockeffect, nu beschouwd als het begin van de moderne horrorfilm. Een controverse die geschiedenis schreef.
