Geschiedenis Nederlands Elftal op 10 WK’s

Het WK van 2014 in Brazilië wordt het tiende wereldkampioenschap voetbal voor Nederland. Wat waren de vorige prestaties van Oranje? We duiken in de woelige geschiedenis van het Nederlandse elftal op het belangrijkste voetbaltoernooi.


10. Italië – 1934

1934

Het Nederlands elftal deed in 1934 voor het eerst mee aan een wereldkampioenschap. Het toernooi werd in Italië gespeeld en uiteindelijk door het gastland op discutabele wijze gewonnen. Aan het toernooi deden 16 landen mee. In die tijd bestond de groepsfase nog niet, dus bij een verloren eerste wedstrijd was je meteen uitgeschakeld. Dit overkwam Oranje doordat het de wedstrijd tegen Zwitserland in San Siro (Milaan) met 3-2 verloor.

9. Frankrijk – 1938

1938
foto: Nationaal Archief

Het WK van 1938 in Frankrijk kende dezelfde opzet als vier jaar daarvoor. Ook deze editie werd door Italië gewonnen. Nederland speelde zijn enige wedstrijd in Le Havre. Tegen het sterke Tsjecho-Slowakije werd dapper de nul gehouden. In de verlenging ging het uiteindelijk mis en kreeg Oranje drie doelpunten tegen. Het WK was voorbij en het zou 36 jaar duren voordat Oranje een derde kans kreeg om op een wereldkampioenschap te spelen. Vaak wordt vergeten dat Nederlands-Indië ook meedeed aan het WK van 1938. Voor aanvang van de wedstrijd tegen Hongarije werd het Wilhelmus gespeeld. De latere finalist was echter met 6-0 veel te sterk.


8. West-Duitsland – 1974

1974
foto: Bundesarchiv, Bild 183-N0716-0311 / Mittelstädt, Rainer / CC-BY-SA

Het lijkt achteraf onvermijdelijk dat Oranje na de internationale successen van Feyenoord en Ajax mee zou doen aan het wereldkampioenschap in West-Duitsland. Toch ging het in de laatste kwalificatiewedstrijd tegen België op het laatst bijna mis toen een doelpunt van Verheyen onterecht werd afgekeurd. Oranje mocht vanwege een beter doelsaldo eindelijk weer meedoen aan een WK. Nog steeds deden 16 landen mee aan het eindtoernooi, maar inmiddels was een dubbele groepsfase geïntroduceerd. In de eerste groepsfase eindigde Nederland als eerste na twee keer winst en een gelijkspel tegen het sterke Zweden. Vooraf was er in Nederland weinig animo geweest voor het toernooi, maar plotseling brak voor het eerst de Oranjekoorts los. Het aanvallende spel van Nederland was vernieuwend en werd totaalvoetbal genoemd. Tegenstanders werden gek gemaakt dankzij het continue gebruik van de buitenspelval en anders grepen Neeskens, Suurbier of Rijsbergen in met vliegende tackles. In de tweede groepsfase werden Oost-Duitsland (2-0) en vooral Argentinië (4-0) met wervelend voetbal verslagen. Alleen regerend wereldkampioen Brazilië kon Nederland nog van een sensationele finaleplaats weerhouden. In een vechtwedstrijd won Oranje met 2-0. West-Duitsland, dat een moeizaam toernooi had gekend, wachtte in München. Iedereen kent de afloop. Nederland komt in de eerste minuut op voorsprong nadat Cruijff in het strafschopgebied is gevloerd. Neeskens schiet de penalty genadeloos door het midden. Daarna probeert Oranje een half uur lang de Duitsers te vernederen in plaats van snel de 2-0 te scoren. West-Duitsland vecht zich terug in de wedstrijd en komt op een 2-1 voorsprong. In de tweede helft gaat Nederland op zoek naar de gelijkmaker, maar Cruijff, de beste speler van het toernooi, speelt verdwaasd. Een nationaal trauma is geboren.

7. Argentinië – 1978


Nederland speelt in 1977 een sterk kwalificatietoernooi. Maar voordat de ploeg naar Argentinië afreist gaat er van alles mis. In Nederland zelf bestaat veel weerstand tegen deelname in een land dat wordt geregeerd door een militaire dictatuur. Cruijff weigert om mysterieuze redenen mee te gaan en Van Hanegem besluit hetzelfde te doen. Tijdens de eerste ronde speelt Oranje vaak stroef en tegen een ontketend Schotland balanceert het lange tijd op de rand van uitschakeling. Met een afstandsschot van Rep verzekert Oranje zich echter van kwalificatie voor de tweede groepsfase. Met twee kapiteins op het schip, bondscoach Ernst Happel en zijn assistent Jan Zwartkruis, rommelt het rond de ploeg. Dan wint Nederland spectaculair de eerste wedstrijd in de twee poulefase met 5-1 van Oostenrijk. De beslissende wedstrijd tegen Italië wordt gewonnen dankzij een legendarisch afstandsschot van Arie Haan. Tegelijkertijd wordt vaste keeper Piet Schrijvers geblesseerd afgevoerd. Hij zal de finale moeten missen. In een kolkend Estadio Monumental in Buenos Aires moet Oranje aantreden tegen het gastland dat alle trucs toepast om het Nederlands Elftal te intimideren. Argentinië komt op voorsprong maar laat in de wedstrijd kopt invaller Dick Nanninga Nederland langszij. Argentinië is even de weg kwijt. In de laatste minuut zeilt een vrije trap van Krol over de Argentijnse verdediging. Rob Rensenbrink kan vanuit een moeilijke hoek op doel schieten maar raakt de paal. Moegestreden verliest Oranje uiteindelijk in de verlenging met 3-1.


6. Italië – 1990


Na de indrukwekkende prestaties in de jaren zeventig breken magere jaren aan voor Oranje. Het WK van 1986 wordt op het laatst gemist in twee beslissingsduels tegen België. Een nieuwe generatie voetballers met topspelers als Gullit, Van Basten, Rijkaard en Koeman wordt in 1988 voor het eerst Europees kampioen. Na een uitstekende kwalificatiereeks zijn de verwachtingen voor het WK in Italië hooggespannen. Nederland behoort tot de topfavorieten. Dan begint het te rommelen en bondscoach Libregts wordt om schimmige redenen ontslagen. Vlak voor aanvang van het toernooi stelt de KNVB Leo Beenhakker aan als vervanger terwijl veel sleutelspelers eigenlijk Cruijff in die rol wenste. Oranje speelt stroef en eindigt na drie gelijke spelen als derde in de groep. Toch mag Oranje door naar de tweede ronde waar het in een gespannen wedstrijd kansloos van Duitsland verliest. Een gouden generatie ging zo roemloos ten onder.

5. Verenigde Staten – 1994


Nederland behaalde de kwalificatie voor het WK 1994 na een fortuinlijke 2-0 winst op Engeland. Veel van de wedstrijden werden vanwege het tijdsverschil met Europa overdag in de hitte gespeeld. Ondanks verlies tegen België eindigt Nederland eerste in zijn groep. Een elftal met een goede mix van veteranen als Rijkaard en Koeman met talenten als Bergkamp en Overmars groeit in het toernooi. In de kwartfinale wacht Brazilië dat de wedstrijd lange tijd dicteert. Net nadat Brazilië op 2-0 is gekomen scoort Bergkamp. Tien minuten later ontploft heel Nederland wanneer Aron Winter de gelijkmaker inkopt. Een slecht opgestelde muur en onoplettendheid van keeper De Goeij kost Oranje doet een prachtige in duigen vallen.


4. Frankrijk – 1998

Onder leiding van Guus Hiddink begint Oranje redelijk sterk aan het toernooi en eindigt weer als eerste in de groepsfase. In de tweede ronde ontsnapt Bergkamp tegen het sterke Joegoslavië aan een rode kaart wegens natrappen. De kwartfinale tegen Argentinië is een van de beste wedstrijden die het Nederlands elftal ooit op een toernooi speelde. Het spel gaat heen en weer. Kluivert scoort de 1-0. Na de gelijkmaker wankelt Oranje na enkele schoten op de paal en een rode kaart voor Numan. In de laatste minuut scoort Bergkamp een van de mooiste doelpunten uit de WK-geschiedenis en Nederland staat opeens in de halve finale. Tegen regerend wereldkampioen Brazilië heeft Oranje het weer moeilijk. Een onoplettendheid aan het begin van de tweede helft zorgt voor een achterstand. Kluivert scoort vlak voor tijd de gelijkmaker. In de verlenging wordt een doelpunt van Oranje onterecht afgekeurd waarna de strafschoppen traditioneel slecht worden genomen. Het beste Nederlands elftal sinds 1978 verlaat met opgeheven hoofd het toernooi.

3. Duitsland – 2006

Oranje is een van de 32 landen die meedoet aan het achttiende WK. Nederland eindigt zonder al teveel moeite als tweede in een groep met Argentinië, Ivoorkust en Servië en Montenegro. In de tweede ronde wacht het altijd lastige Portugal. Op 25 juni wordt De Slag om Nürenberg gespeeld, een van de hardste wedstrijden uit de WK-geschiedenis. Khalid Boulahrouz zet al snel de toon door zijn noppen op het dijbeen van Cristiano Ronaldo te plaatsen. Later neemt Figo wraak door Boulahrouz een tweede gele kaart aan te smeren. Maniche brengt Portugal op 1-0 maar er wordt daarna weinig aan voetballen gedacht. De Russische scheidsrechter strooit met gele kaarten (16 in totaal) terwijl de irritaties en provocaties maar doorgaan. Oranje kan niet scoren en beide ploegen eindigen met negen man.

2. Zuid-Afrika – 2010

2010

Met Bert van Marwijk als bondscoach begint Oranje zonder de geblesseerde Arjen Robben aan het eerste WK op het Afrikaanse continent. Oranje speelt degelijk en saai voetbal tot Robben in de tweede ronde terugkeert. In de kwartfinale wordt Nederland in de eerste helft lange tijd door Brazilië weggespeeld. In tweede helft scoort Sneijder onverwacht na een blunder van de keeper en kantelt de wedstrijd compleet. Het wordt zelfs 2-1 en Brazilië verliest zich in gemene overtredingen. Met deze stunt wint Oranje voor het eerst sinds 1974 weer een keer van Brazilië. In de halve finale tegen Uruguay wisselen Van Bronckhorst en Forlán kanonskogels uit. Sneijder en Robben scoren in de tweede helft de bevrijdende doelpunten. Oranje staat voor de derde keer in een WK-finale. Ook die finale gaat verloren. Tegen Spanje probeert Oranje onder leiding van Mark van Bommel en Nigel de Jong het tiqui-taca met grove overtredingen te ontregelen. Spanje krijgt in de eerste helft een aantal kansen maar het is Arjen Robben die het later in de wedstrijd twee keer vrij voor Casillas laat afweten. In de verlenging kruipt de wedstrijd naar een strafschoppenserie wanneer Spanje, met een man meer nadat Heitinga van het veld is gestuurd, nog een laatste keer aanzet. Na een lange aanval eindigt de bal op de voet van Andrés Iniesta die de bal langs Maarten Stekelenburg schiet. Weer is het niet gelukt en dit keer is er weinig sympathie voor Oranje.

1.Brazilië – 2014

Wat zal het worden op het tiende toernooi voor Oranje. Vooraf zijn er veel vraagtekens. Betekent het 5-3-2 systeem dat Van Gaal noodgedwongen bedacht het einde van de Hollandse Voetbalschool? Overleeft Oranje de Groep des Doods? Zullen er weer conflicten ontstaan of is Nederland in staat om nog een keer te stunten? Voor Nederland begint het toernooi in ieder geval zoals het vorige eindigde: met een wedstrijd tegen Spanje.