Met zijn abstracte composities en iconische gebruik van primaire kleuren is Piet Mondriaan uitgegroeid tot een wereldwijde pionier van de abstracte kunst. Naast grootheden als Rembrandt en van Gogh behoort hij tot de belangrijkste kunstenaars die Nederland ooit heeft voortgebracht.
Mondriaan wilde met de beweging De Stijl, die hij samen met Theo van Doesburg oprichtte, een ware revolutie teweegbrengen. Zijn werk, dat hij zelf omschreef als Nieuwe Beelding, is nog steeds een enorme inspiratiebron voor architecten, grafisch ontwerpers en modeontwerpers wereldwijd.
Hier vind je de 10 beroemdste werken van Piet Mondriaan.
10. Oostzijdse Molen aan het Gein bij Maanlicht
Mondriaan is niet direct begonnen met abstracte lijnen en vlakken. In de vroege fase van zijn carrière schilderde hij vooral landschappen. Het natuurgebied rondom het riviertje het Gein was een van zijn grootste inspiratiebronnen.
Dit specifieke nachtelijke tafereel schilderde hij oorspronkelijk als een huwelijkscadeau voor een bevriend stel. Het laat zien hoe meesterlijk hij sfeer en licht kon vangen voordat hij de werkelijkheid begon te minimaliseren.
9. Devotie
In dit werk uit 1908 zie je de twee werelden van Mondriaan samenkomen. Het realistische beeld van een meisje wordt gecombineerd met felle, bijna onnatuurlijke kleuren. Dit is een prachtig voorbeeld van het luminisme, een stijl waarbij licht en kleur belangrijker werden dan de exacte vorm.
Het schilderij markeert het moment waarop Mondriaan steeds meer afstand begon te nemen van de traditionele weergave van de natuur en begon te experimenteren met de emotionele kracht van kleur.
8. De Grijze Boom
Bij De Grijze Boom wordt de essentie van Mondriaans zoektocht zichtbaar. Hij pakt een natuurlijk verschijnsel en stript het van alle overbodige details totdat er slechts een geraamte van lijnen overblijft.
Hoewel je nog duidelijk een boom kunt herkennen, is de weg naar de volledige abstractie hier onomkeerbaar ingezet. De grillige takken vormen een ritmisch patroon dat bijna los lijkt te komen van de stam.
7. Evolutie
Mondriaan was diep geïnteresseerd in filosofie en religie, met name in de theosofie. Het drieluik Evolutie is daar het ultieme bewijs van. In drie stadia zien we de spirituele ontwikkeling van een vrouw.
Van het aardse naar het goddelijke: de figuren openen hun ogen en bereiken uiteindelijk een staat van spirituele verlichting. Het is een van zijn meest symbolische en omvangrijke werken voordat hij overstapte op zijn wereldberoemde rasterstijl.
6. New York City 1
In deze fase verdwenen de zwarte lijnen en bleven alleen de primaire kleuren over. Mondriaan liet zich hierbij inspireren door het strakke stratenplan van New York. Bijzonder om te weten: in 2022 werd ontdekt dat dit schilderij waarschijnlijk al decennialang ondersteboven hangt in musea.
De dichte groep lijnen hoort volgens foto’s uit zijn atelier aan de bovenkant te zitten. Desondanks blijft het een dynamisch werk dat de energie van de grote stad perfect vangt door de manier waarop de lijnen over elkaar heen lijken te vloeien.
5. Compositie 10 in Zwart Wit (Pier en Oceaan)
Tijdens de hoogtijdagen van het kubisme zette Mondriaan met dit schilderij een gedurfde stap. Hij bracht de zee en een pier terug tot een ritme van verticale en horizontale streepjes.
Het is een van de eerste keren dat hij de werkelijkheid zo ver reduceerde dat het bijna onherkenbaar werd. Dit werk vormt de directe brug naar zijn latere, nog strakkere composities met enkel rechte hoeken.
4. Victory Boogie Woogie
Dit schilderij is wereldberoemd, mede omdat Mondriaan het niet meer heeft kunnen voltooien. Hij werkte er tot aan zijn dood in 1944 aan. De stukjes tape die hij gebruikte om met de compositie te schuiven, zitten nog steeds op het doek.
Het werk is een viering van de naderende overwinning in de Tweede Wereldoorlog en de levenslust van de jazzmuziek in New York. Het hangt tegenwoordig als een van de absolute topstukken in het Kunstmuseum Den Haag.
3. Compositie met Twee Lijnen
Eenvoudiger dan dit kan het bijna niet: twee zwarte lijnen op een spierwit canvas. Het unieke aan dit werk is dat Mondriaan het doek een kwartslag draaide, waardoor het in een ruitvorm hangt.
Door deze kanteling krijgen de lijnen een enorme spanning en lijkt het alsof ze buiten het doek oneindig doorlopen. Het is het ultieme bewijs van zijn theorie dat je met minimale middelen een maximale impact kunt bereiken.
2. Compositie met Rood, Blauw en Geel
Dit is waarschijnlijk het beeld waar iedereen direct aan denkt bij de naam Piet Mondriaan. De strakke zwarte lijnen en de vlakken in de primaire kleuren rood, blauw en geel zijn zijn handelsmerk geworden.
Hoewel het er simpel uitziet, zocht Mondriaan eindeloos naar de perfecte balans in de compositie. De kleuren lijken van het doek af te lopen, wat de kijker uitnodigt om zelf de rest van de afbeelding in gedachten af te maken.
1. Broadway Boogie Woogie
Broadway Boogie Woogie is het laatst voltooide meesterwerk van Mondriaan en wordt vaak gezien als zijn beste werk. De felle kleuren en de vele kleine blokjes Bootsen het ritme van de jazz en de flikkerende lichten van Broadway in New York na.
Het schilderij bruist van de energie en laat zien hoe een compositie van louter rechte lijnen toch een ongekende vrolijkheid en dynamiek kan uitstralen. Het is de kroon op zijn levenslange zoektocht naar de perfecte harmonie.
2 reacties
de 3de schiledrij kan een kleuter ook waarom is hij dan beroemd
Die vraag/opmerking komt telkens en telkens weer op. Inderdaad zou het mogelijk kunnen zijn dat een kleuter zo’n schilderij kan maken. Een veel betere vraag is waarom jij niet in staat bent zulke schilderijen te maken. En dus ook niet beroemd kunt worden. En dat is jammer voor je, want behalve beroemd zou je ook nog eens rijk kunnen worden.