Een telescoop wordt gebruikt om hemellichamen te bestuderen. Het is niet helemaal duidelijk wie de telescoop heeft uitgevonden, maar de meeste historici nemen aan dat de Nederlandse Hans Lippershey de uitvinder was. Hij werkte als lenzenmaker en knutselde in het begin van de 17de eeuw een primitief instrument in elkaar. Galilei Galileo was de eerste die de telescoop gebruikte om naar de nachtelijke hemel te kijken, en ontdekte zo de Melkweg. Tegenwoordig gebruiken astronomen gigantische telescopen die de hemel afspeuren naar allerlei soorten straling. Hieronder een beschrijving van de 10 grootste telescopen op de wereld in 2026.
10. MMT (2022)
Op Mount Hopkins in Arizona, Verenigde Staten, bevindt zich het MMT Observatory. De telescoop van het MMT bezit tegenwoordig één spiegel met een diameter van 6,5 meter. Vanaf zijn oprichting in 1979 tot in 1998 was de MMT-telescoop voorzien van 6 kleinere spiegels, omdat het oorspronkelijk niet mogelijk was om één spiegel te vervaardigen met een dergelijke grote diameter. Inmiddels is de technologie zo ver dat de enkele spiegel veel nauwkeuriger beelden levert van verre sterrenstelsels.
9. Magellan Telescopes (2000-2002)
De Magellan Telescopes bestaan uit twee optische telescopen, Baade en Clay, met een apertuur van 6,5 meter. Ze bevinden zich in Chili op het Las Campanas Observatory. De locatie in de Chileense Andes is ideaal vanwege de extreem droge lucht en de afwezigheid van lichtvervuiling. Hoewel ze begin deze eeuw in gebruik zijn genomen, behoren ze door constante upgrades aan hun instrumenten nog steeds tot de wereldtop voor diepe ruimte-observatie.
8. Gemini North en Gemini South (1999-2000)
Het Gemini Observatory omvat twee telescopen: Gemini North op Mauna Kea in Hawaï en Gemini South in Chili. Met beide telescopen samen kan vrijwel de volledige hemel van het noordelijk en zuidelijk halfrond worden geobserveerd. Beide telescopen bezitten een apertuur van 8,1 meter. Ze zijn beroemd om hun gebruik van adaptieve optiek, waarmee de verstorende invloed van de aardatmosfeer bijna volledig kan worden gecorrigeerd.
7. Very Large Telescope (VLT) (1998)
De VLT bevindt zich in de Atacamawoestijn in Chili. Het gaat hier om 4 individuele telescopen (Antu, Kueyen, Melipal en Yepun) die met elkaar kunnen samenwerken. Door hun licht te bundelen, gedragen ze zich als één gigantische telescoop. In 2026 is de VLT nog steeds een van de meest productieve faciliteiten in de astronomie, waarbij de telescopen continu worden ingezet om exoplaneten rond nabije sterren te fotograferen.
6. Subaru Telescope (1999)
De Subaru Telescope is gebouwd op de uitgedoofde vulkaan Mauna Kea op Hawaï. De apertuur van deze Japanse telescoop bedraagt 8,2 meter. Subaru is vooral gespecialiseerd in het in kaart brengen van grote delen van de hemel met een zeer hoge resolutie. Hiermee zoeken astronomen naar de meest verafgelegen objecten in het heelal om meer te leren over de periode vlak na de oerknal.
5. Large Binocular Telescope (LBT) (2004)
Op Mount Graham in Arizona bevindt zich de LBT. Deze telescoop bevat twee optische spiegels van elk 8,4 meter. Door het gebruik van twee spiegels bereikt men hetzelfde effect als een enkele spiegel van 11,8 meter. De LBT staat bekend om zijn vermogen om extreem scherpe beelden te maken, vaak zelfs scherper dan die van ruimtetelescopen, dankzij de geavanceerde technieken die atmosferische trillingen opvangen.
4. South African Large Telescope (SALT) (2005)
De SALT is de grootste telescoop in het zuidelijk halfrond. Hij bevindt zich in een natuurgebied nabij Sutherland, Zuid-Afrika. De effectieve apertuur van de SALT bedraagt 9,2 meter en de spiegel is opgebouwd uit 91 zeshoekige segmenten. Met dit instrument verrichten wetenschappers waarnemingen van de zuidelijke sterrenhemel, waaronder de Magelhaense wolken, de dichtstbijzijnde buurstelsels van onze Melkweg.
3. Hobby-Eberly (1996)
De Hobby-Eberly telescoop in Texas bezit een apertuur van 10 meter. De spiegel bestaat eveneens uit 91 segmenten. Deze telescoop is uniek omdat hij niet volledig in alle richtingen kan draaien; in plaats daarvan draait hij alleen om zijn as terwijl de spiegel in een vaste hoek staat. Dit maakt de constructie veel goedkoper, terwijl de telescoop nog steeds uitstekend geschikt is voor spectroscopie: het ontleden van licht om de chemische samenstelling van sterren te bepalen.
2. Keck 1 en Keck 2 (1993-1996)
Op de top van de slapende vulkaan Mauna Kea op Hawaï staan de Keck-telescopen. Hun apertuur heeft een diameter van 10 meter. De spiegels zijn samengesteld uit 36 segmenten die continu door computers worden bijgesteld. Keck is verantwoordelijk voor enkele van de grootste ontdekkingen in de astronomie, zoals de bevestiging van het bestaan van een zwart gat in het centrum van onze eigen Melkweg.
1. Gran Telescopio Canarias (GTC) (2007)
De Gran Telescopio Canarias op La Palma is momenteel de grootste optische telescoop ter wereld met een diameter van maar liefst 10,4 meter. Hij staat op een hoogte van 2.267 meter. Aan dit project werkten meer dan 1.000 mensen. In 2026 staat de GTC nog steeds aan de eenzame top van de aardse telescopen, terwijl de wereld vol spanning wacht op de volgende generatie telescopen, zoals de Extremely Large Telescope (ELT), die de komende jaren de ranglijst zal aanvoeren.
