De oceaan is de thuisbasis van dieren die groter zijn dan een stadsbus. Hoewel walvissen vaak in één adem met vissen worden genoemd, zijn het zoogdieren. De vissenwereld zelf kent echter ook giganten: van kraakbeenvissen zoals haaien en roggen tot een aantal extreme beenvissen.
Omdat vissen verschillende vormen hebben, kijken we bij de meeste soorten naar de lengte, maar bij roggen telt schijfbreedte en bij maanvissen het gewicht.
1. Walvishaai (tot ca. 18 meter)
De walvishaai is de grootste vis op aarde. Er zijn verhalen over exemplaren van rond de 18 meter, al vallen de meeste goed bestudeerde haaien iets kleiner uit. De enorme omvang is indrukwekkend, terwijl het dier zelf een kalme filtervoeder is.
Zijn dieet bestaat vooral uit plankton, kleine visjes en larven die hij simpelweg uit het water zeeft. Deze vriendelijke reus zwemt het liefst rond in warme, tropische wateren.
2. Reuzenhaai (tot ca. 12 meter, meestal kleiner)
De reuzenhaai kan lengtes bereiken tot wel 12 meter, al blijven de meeste betrouwbaar gemeten exemplaren tussen de 10 en 11 meter. Net als de walvishaai is dit een filtervoeder. Je kunt hem geregeld vlak onder het wateroppervlak zien zwemmen met zijn bek wijd open. Dit gedrag heeft hem de Engelse naam Basking Shark opgeleverd, omdat het lijkt alsof hij in de zon ligt te baden.
3. Riemvis (goed gedocumenteerd ca. 7 tot 8 meter, soms groter gemeld)
De reuzenriemvis is misschien niet de zwaarste, hij behoort wel tot de langste beenvissen ter wereld. Gedocumenteerde exemplaren zitten vaak rond de 7 tot 8 meter. Er zijn nog grotere lengtes gerapporteerd, al blijven die lastiger te bewijzen als harde bovengrens.
Dit dier leeft op grote diepte en wordt zelden levend gezien. Het is dan ook goed voorstelbaar dat zeelieden hier vroeger een zeeslang in herkenden wanneer er eens een exemplaar aan de oppervlakte verscheen.
4. Reuzenmanta (tot ca. 7 meter schijfbreedte)
De reuzenmanta is de grootste in zijn soort. In plaats van de totale lengte kijken we hier naar de schijfbreedte: de afstand van vleugeltip naar vleugeltip. Met een breedte van ongeveer 7 meter is het alsof er een vliegend tapijt door het water zweeft.
Deze dieren zijn filtervoeders en staan bekend om hun complexe gedrag. Hun hersenen zijn opvallend groot voor een vis, wat aansluit bij hun reputatie als nieuwsgierige en sociale bewoners van de oceaan.
5. Maanvis (Mola mola) (tot ca. 333 cm, zeer zwaar)
De maanvis kan ruim 3 meter lang worden. Het gewicht is minstens zo indrukwekkend en loopt op tot meer dan een ton, met uitschieters die soms nog veel hoger worden ingeschat.
Op het gebied van voortplanting spant deze vis de kroon; er is een recordmelding bekend van een vrouwtje met ongeveer 300 miljoen eitjes.
6. Beloega steur (tot ca. 7,2 meter)
De beloegasteur is een legende uit de rivieren rond de Kaspische en Zwarte Zee. Het record is een vrouwtje van maar liefst 7,2 meter lang met een gewicht van 1.571 kilo.
De soort is wereldberoemd vanwege de kaviaar. Juist die populariteit heeft de steur de kop gekost; door zware overbevissing is de populatie gedecimeerd. Vandaag de dag staat de vis dan ook te boek als kritisch bedreigd.
7. Zaagvis (Pristis pristis) (tot ca. 6,5 meter)
De zaagvis is eigenlijk een rog: een kraakbeenvis met een lange zaag vol tanden op zijn snuit. Historische records noemen lengtes tot ongeveer 6,5 meter, met uitschieters die soms rond de 7 of zelfs 7,5 meter liggen.
Door die kenmerkende snuit raakt de vis extreem makkelijk verstrikt in netten. Mede hierdoor is de soort wereldwijd kritisch bedreigd. Waar hij vroeger in veel regio’s voorkwam, voelt hij nu bijna mythisch aan omdat je hem nog maar zelden in het wild ziet.
8. Witte haai (tot ca. 6,4 meter)
De witte haai is de beroemdste roofhaai ter wereld (Jaws!). Er circuleren verhalen over exemplaren van 7 meter, terwijl de beter onderbouwde metingen meestal rond de 6 meter uitkomen. Het is een indrukwekkende jager die onder andere op zeehonden en grote vissen jaagt.
9. Groenlandse haai (tot ca. 6,4 meter)
De Groenlandse haai is een mysterie uit de ijskoude diepten van de oceaan. In betrouwbare overzichten worden lengtes tot ongeveer 6,4 meter vermeld; hogere uitschieters komen voor in verhalen, al zijn die minder goed onderbouwd.
Deze grote vis is vooral bekend door zijn leeftijd. Wetenschappelijke schattingen wijzen uit dat sommige exemplaren extreem oud kunnen worden, waarbij berekeningen zelfs de 400 jaar aantikken.
10. Tijgerhaai (tot ca. 5,5 meter)
De tijgerhaai dankt zijn naam aan de kenmerkende donkere strepen op zijn flanken. Met lengtes rond de 5 meter is deze haai natuurlijk al zeer indrukwekkend, maar af en toe zijn er zelfs meldingen van nog grotere uitschieters.
Deze soort staat bekend als een echte opportunist, hij eet alles. In verhalen en maagonderzoek duikt er weleens menselijke rommel op, al bestaat zijn menu hoofdzakelijk uit vissen, zeeschildpadden en andere zeedieren.
