Top 10 Johannes Vermeer Schilderijen

Johannes Vermeer – één van de bekendste Nederlandse kunstschilders – wordt geroemd om zijn vermogen de meest ideale compositie te kiezen. In combinatie met een subtiel kleurgebruik heeft Vermeer heuse meesterwerken afgeleverd.


10. Brieflezende Vrouw in het blauw

Brieflezende Vrouw in het blauw

Omstreeks 1663 werkte Johannes Vermeer aan de ‘Brieflezende vrouw in het blauw’. Hierop is een jonge vrouw te zien, die een brief leest. Om haar heen staan enkele meubelstukken. Door het weglaten van hoeken, een plafond en een vloer heeft hij een heel eigen wereld rondom de vrouw gecreëerd. Deze aanpak is kenmerkend voor Johannes Vermeer. Je kunt dit werk bewonderen in het Rijksmuseum in Amsterdam. Leuk om te weten is dat de ‘Brieflezende vrouw in het blauw’ het eerste schilderij van Vermeer was, dat in handen kwam van dit museum. Dit schilderij wordt ook wel ‘Het blauwe vrouwtje’ of ‘Brieflezende vrouw’ genoemd.

9. De schilderkunst

De schilderkunst

‘De Schilderkunst’ wordt wel gezien als een soort verzameldoek van de capaciteiten van Johannes Vermeer. Naar alle waarschijnlijkheid heeft hij dit schilderij tegen het einde van zijn loopbaan gemaakt. Het feit – dat Vermeer het doek heeft gesigneerd – doet vermoeden dat hij er zelf ook trots op was. Hij heeft het doek voor zichzelf bewaard. Centraal op ‘De Schilderkunst’ staat een flamboyante schilder, die een portret maakt van een jong meisje. Sinds 1946 is dit meesterwerk van Vermeer in handen van het Weens Kunsthistorisches Museum. Het hangt – geheel afzonderlijk – op een grote wand.


8. Slapend meisje

Slapend meisje

In 1657 heeft Johannes Vermeer het ‘Slapend meisje’ geschilderd. Met dit werk zette hij de overgang in van traditionele historie schilderkunst naar een meer moderne aanpak. Het ‘Slapend meisje’ toont een jonge vrouw, die met haar ogen dicht aan tafel zit. Mogelijk heeft ze gedronken uit de karaf wijn, die voor haar op tafel staat. Verder geeft dit werk een inkijkje in een andere kamer. Helaas is het verschillende keren gerestaureerd, waardoor met name het stilleven op de tafel aan kracht heeft ingeboet. Het ‘Slapend meisje’ maakt onderdeel uit van de collectie van het Metropolitan Museum of Art.

7. Het concert

Het concert

Bijzonder aan ‘Het concert’ is dat het een van de weinige schilderijen van Vermeer is waarop meer dan twee figuren zijn afgebeeld. Hij heeft het omstreeks 1666 gemaakt. ‘Het concert’ doet wat denken aan ‘De muziekles’; ook hierop zien we een muzikale opvoering in besloten kring. Het verschil tussen beide werken is dat ‘Het concert’ veel lichter van kleur is. Ook komt de opvoering dichterbij. Je wordt er als het ware meer bij betrokken. In 1990 is ‘Het concert’ gestolen uit een museum in Boston. De politie heeft geen enkel spoor kunnen herleiden. De waarde van dit werk wordt geschat op 200.000.000 dollar.


6. Meisje met de rode hoed

Meisje met de rode Hoed

In de National Gallery of Art – Washington D.C. – wordt het ‘Meisje met de rode Hoed’ tentoongesteld. In 1995 was dit meesterwerk van Johannes Vermeer even in Nederland; het was toen uitgeleend aan het Mauritshuis in Den Haag. Het schilderij is slechts 23 bij 18 centimeter groot. We zien hierop het gezicht en de romp van een vrouw. Zij is gekleed in een blauwe mantel – de favoriete kleur van Vermeer – en draagt een rode baret op haar hoofd. De manier waarop haar gezicht is vastgelegd noemt men een ‘tronie’.

5. De Astronoom

De Astronoom

Samen met ‘De Geograaf’ vormde ‘De Astronoom’ een pendant. Op beide schilderijen is een wetenschapper afgebeeld. Meer concreet zien we op ‘De Astronoom’ hoe een man een globe bekijkt. Het zou gaan om de hemelglobe van de hand van Jodocus Hondius. Kenners suggereren dat de wetenschapper Antoni van Leeuwenhoek voorstelt. Hij leefde in dezelfde periode en in dezelfde stad als Johannes Vermeer. Je kunt ‘De Astronoom’ bezichtigen in het Louvre in Parijs.


4. Vrouw met de Waterkan

Vrouw met de Waterkan

Op de ‘Vrouw met de Waterkan’ zien we hoe een vrouw – enigszins in gedachten verzonken – bezig met een waterkan. Met haar andere hand houdt ze het geopende venster vast. Er gaat een onnoemelijke rust uit van dit werk; dit is een resultaat van het kleurgebruik – waarin sereen blauw een hoofdrol speelt – in combinatie met de verstilde beweging van de vrouw. De ‘Vrouw met de Waterkan’ – onderdeel van de collectie van het Metropolitan Museum of Art in New York – wordt gezien als een van de meest poëtische werken van Johannes Vermeer. Leuk om te weten is dat dit het eerste werk van Vermeer was, dat naar Amerika is gebracht.

3. Gezicht op Delft

Gezicht op Delft

Omstreeks 1660 werkte Johannes Vermeer aan ‘Gezicht op Delft’. Bijzonder aan dit werk is dat hierop geen interieur is te zien; het betreft een zogenaamd stadsgezicht. Dit is ook het geval op ‘Het Straatje’. Het ‘Gezicht op Delft’ is gemaakt vanuit een bovenhuis, dat aan de Schie ligt. Het werk toont een aantal vrouwen gekleed in boerenkleding. In het water ligt een trekschuit. Door de lichtinval wordt de aandacht gevestigd op de toren van de Nieuwe Kerk. Wil je ‘Gezicht op Delft’ zien? Dan moet je een bezoek brengen aan het Mauritshuis in Den Haag.

2. Het Melkmeisje

Het Melkmeisje

In een veilingcatalogus uit 1696 wordt ‘Het Melkmeisje’ vermeld als ‘een meyd die melk uytgiet’. De titel ‘Het Melkmeisje’ klopt niet; zo werd in die tijd een vrouw genoemd, die melk aan huis leverde. Het werk van Johannes Vermeer toont een dienstmeisje, dat melk uitschenkt. Dit doet ze uiterst geconcentreerd! De precisie – waarmee ze werkt – wordt extra benadrukt door de schaars ingerichte ruimte. Alle aandacht gaat uit naar ‘Het Melkmeisje’. In 1908 kwam dit meesterwerk in handen van de Vereniging Rembrandt. Sindsdien maakt het deel uit van de imposante collectie van het Rijksmuseum.

1. Meisje met de Parel

Meisje met de Parel

Ook het ‘Meisje met de Parel’ is een tronie; het laat een opvallende gelaatsuitdrukking zien. Zo lijkt het meisje op dit schilderij wat verrast. Haar geopende mond wekt de suggestie dat ze iets wil zeggen. Mogelijk stond Vermeer’s oudste dochter Maria model. In de periode – omstreeks 1665 – dat Vermeer aan dit schilderij werkte, had zij de leeftijd van het meisje. Natuurlijk komt ook de kleur blauw terug; het meisje draagt een blauwe tulband. Opvallender nog is de parel! Met uitgekiende verfstreken laat Vermeer dit sieraad in het oog springen. Het ‘Meisje met de Parel’ wordt beschouwd als het meest geliefde schilderij van Johannes Vermeer.