Top 10 Obscure Soorten van Medische Specialisten

Stel je ligt in het ziekenhuis (of als dat te persoonlijk vindt klinken, stel je voor dat een goede vriend in het ziekenhuis ligt, of misschien je aartsvijand). Op een gegeven moment verschijnt er een dokter aan je voeteneinde, dat zie je duidelijk aan zijn lange witte jas, de stethoscoop om zijn nek en zijn ernstige uitdrukking. Hij stelt zich netjes voor, vraagt expliciet niet hoe het met je gaat (immers, het is zijn vakgebied om je te vertellen hoe het met je gaat!) en op zijn (of haar) badge staat met grote koeienletters… je hebt geen flauw idee wat er staat! Dat is geruststellend, denk je sarcastisch, maar goed, je ligt niet voor niets in een ziekenhuis. Je ligt daar om door artsen geholpen te worden. Maar wat voor artsen, specifiek? En wat doen die artsen, met hun onuitspreekbare specialisaties? Waarom is een arts niet gewoon een arts?

Helaas is de medische wereld niet zo simpel als wij leken het graag zouden zien. Er is meestal niet één arts die je kan helpen met alle kwalen. Er zijn simpelweg te veel kwalen waar een mens aan kan lijden om door één arts te worden behandeld. Daar hebben we specialisten voor uitgevonden. Specialisten zijn (meestal) óók artsen, natuurlijk, maar ze hebben zich naast hun basis opleiding ook nog eens gespecialiseerd op een bepaalde groep ziekten, aandoeningen, lichaamsdeel of soms zelfs techniek. Hangt een beetje van de specialisatie af.

We hebben het Internet afgestroopt om een aantal mooie obscure geneeskundige specialisaties te vinden. Waarom? Je weet maar nooit. Je moet voorbereid zijn op het ergste, en stel nu voor dat je inderdaad ineens wakker wordt in een ziekenhuis. Dan wil je toch zeker wel weten wat er gaande is, als er ineens een nefroloog aan je voeten staat!

Overigens, onze excuses voor mensen die medicijnen hebben geleerd, maar voor hen is deze tekst niet bedoeld. Het zal allemaal wel ontzettend logisch klinken en een hoog ‘duh’ gehalte hebben. Het is nu eenmaal zo dat leken ontzettend weinig weten, dames en heren medicijnmannen. En die onkunde ligt helaas niet altijd alleen maar aan de leek zelf…

Afijn, dit is geen plek om maatschappelijk kritiek te leveren, maar een plek om een top tien lijstje te presenteren. En daar gaan we nu dan uiteindelijk maar mee aan de slag.


10. De nefroloog

nefroloog

Een nefroloog studeert nefrologie. Kijk, dan weet je wat. Nefrologie echter, is de studie van de nieren. Nefros is Grieks (en om een of andere reden is de medische wereld wat blijven plakken in dit oude Griekse taaltje), en het betekent ‘nier’. Logie staat voor ‘de studie van’ en in totaal is nefrologie dus de studie van de nier. Een nefroloog, echter, bestudeert niet alleen je nieren (of nier, als je er nog maar één hebt), zijn taak is ook om je nieren te ‘maken’ wanneer ze niet meer werken zoals men dat wenst. Hier vallen onder andere niertransplantatie en dialyse onder. Voor degene die dat woord niet kennen, dialyse is een extern proces dat in principe hetzelfde doet als onze nieren: het zuiveren van het bloed van afvalstoffen die het lichaam niet kan of wil gebruiken. Een dialyse doet dat ook, maar dan extern. Je krijgt dus een aantal buisjes in je bloedbanen geprikt, die je bloed door een apparaat dat naast je staat pompen, waarna het weer netjes teruggepompt wordt in je lichaam, maar dan gereinigd van kwaadaardige substanties. Een dialyse dus, werk van een nefroloog.

9. De oftalmoloog

oog
foto: Petr Novák, Wikipedia

Dit is eigenlijk een beetje een instinkertje. De meeste mensen hebben geen flauw benul wat een oftalmoloog doet, is of uitziet, anders dan ‘oftalmologie’ bestuderen en praktiseren, maar in feite is het simpelweg een ander woord voor oogheelkundige. Wederom helpen de oude Grieken ons verder: ophtalmos betekent namelijk äoog’. En logie staat nog altijd voor ‘de studie van’.

Overigens is dit zowel een medische als een chirurgische specialisatie. Pardon? Is er een verschil? Jazeker. Medische specialisten naderen met name in op diagnose en behandeling van ziekten. Chirurgische specialisten zijn indringender, letterlijk. Dat wil zeggen, zij doen de behandelingen waarbij men fysiek het lichaam in moet treden. Er is vaak nogal wat overlap, zoals je begrijpt, maar als we de wereld heel zwart wit willen bekijken, komt het hierop neer: medische specialisten diagnosticeren en behandelen extern, chirurgen opereren en behandelen intern.

Een oftalmoloog kan dus zowel een medische als een chirurgische specialist zijn; hij (zij) kan zowel oogaandoeningen van buiten of via operaties proberen te behandelen.


8. De otorinolaryngoloog

kno
foto: Bundesarchiv, Bild 183-J0603-0007-001 / CC-BY-SA

Je zal het maar als baan hebben en je vrienden aan de bar moeten vertellen wat je doet. Gelukkig nemen de meeste mensen in de bar genoegen met de titel ‘dokter’. Als je in een ziekenhuis ligt, echter, wil je misschien wel wat meer weten dan dat. Maar erg veel wijzer wordt je niet van deze titel, ten minste, tenzij je natuurlijk Grieks kent!

Otos staat voor ‘oor’, rhino voor ‘neus’ en larynx staat voor ‘strottehoofd’. Logie… die hebben we zo langzamerhand wel in onze vingers. Afijn, wat er nu dus verschijnt, en deze specialisatie kennen jullie vast wel, is een KNO arts, oftewel Keel Neus en Oren arts. Dit zijn dus doctoren die zich bezig houden met onze neus, oren en keel. Dit klinkt een beetje lukraak samengeraapt, maar medisch gezien zijn deze organen nauw met elkaar verbonden. Denk maar eens aan de tijd dat je verkouden was. Je neus is verstopt, maar daardoor hoor je ook van alles anders, en je stem klinkt er ook anders door. Dat heeft te maken met het feit dat je neus holtes en gehoor systeem nauw met elkaar verbonden zijn. Je strottenhoofd doet ook mee in deze samenzwering.

Een grappig feitje is dat otorinolaryngologie de oudste specialisatie is in de Verenigde staten. Bovendien gaan daar zo’n 50 % van alle bezoeken over klachten die te maken hebben met oren, neus of keel. De specialisten daar heten ENT’s (ear, nose, throat) net als de pratende bomen in Lord of the Rings.

7. De pulmonoloog

long

Een pulmonoloog houdt zich bezig met pulmonologie, ook wel pneumologie genoemd. Misschien herken je die naam wel, zo niet, dan bij deze: deze specialisatie duikt ons ademhalingssysteem in. In het oude Grieks, niet erg verrassend, was pulmo het woord voor long.

Bekende ziekten en aandoeningen die door pulmonologen behandeld worden zijn onder andere astma, tuberculose, COPD, longkanker en longembolie. Overigens is tuberculose strikt genomen geen longziekte, maar ze wordt toch bij deze specialisatie genomen. In het over-correcte Nederland heet de specialisatie dan ook ‘longziekten én tuberculose’.


6. De sonograaf

sonograaf
foto: Drickey / Wikicommons

Een sonograaf en zijn vakgebied sonografie, zal je niet snel aan het voeteneinde van je ziekbed zien verschijnen. We lazen eerder dat sommige specialisaties zowel medisch als chirurgisch kunnen zijn? Welnu, sonografen zijn puur en alleen diagnosticerende medische specialisten. Als je een sonograaf aan je operatietafel krijgt, dan is er iets ernstig mis met de chirurg die er eigenlijk had moeten staan.

Wat doet een sonograaf? Een sonograaf maakt foto’s, scans, filmpjes, en 3d opnames met behulp van ultrasonische apparatuur. We beroepen ons weer op de oude Grieken voor uitleg. Sonos staat voor ‘geluid’ en grafie betekent (in tegenstelling tot logie) het ‘uittekenen’ of ‘noteren’ van iets. Een geograaf noteert dus op een kaart de omgeving, een choreograaf tekent danspasjes uit en een sonograaf die visualiseert geluid. Maar niet zomaar geluid, nee, alleen ultrageluid. Ultrasonisch geluid is geluid dat hoger is dan onze geluidsgrens (vandaar ultra). Met speciale apparatuur kan je zulk geluid op kaart brengen en een getrainde sonograaf kan van zulke plaatjes veel aflezen. Wij niet, wij zien er weinig in. Een ander deel van zijn taken is het maken van de ultrasone weergaven, iets dat heel moeilijk kan zijn sinds iedere patiënt anders uitziet, andere kwalen heeft en nooit stil wil zitten!

5. De proctoloog

anus

Het is een beetje een taboe onderwerp onder leken, maar medisch gezien is het een van de belangrijkste delen van het lichaam: het laatste deel van je verteringsstelsel, ook wel je dikke darm, endeldarm en (kuch) anus genaamd. Afijn, proctologie komt van het Griekse proktos, wat je ‘achterste’ betekent, en logie, tja logie. Een chirurg in dit veld heet ook wel een colorectale chirurg, maar er zijn ook medische specialisten die geen chirurgische ingrepen plegen.

Hoe dan ook, proctologen houden zich bezig met onder andere aambeien, ernstige verstoppingen, incontinentie, anale kanker (erg zeldzaam) en tig andere aandoeningen. Overigens houden ze zich ook bezig met bewust geïmplementeerde objecten in de anus die er niet meer uit willen. Vraag me niet waarom, maar dit was een aparte vermelding in de lijst van proctologische taken. Afijn, snel verder.


4. De phlebotonoom

aderen

Een phlebotonoom is een specialist die een snede maakt in een ader. Phlebos is Grieks voor ader, en tomie staat voor ‘snedes maken in’. Het is niet zo zeer een specialisme an sich, want de meeste doctoren en zusters maken zulke ‘sneden in aderen’, bijvoorbeeld wanneer er een infuus wordt aangelegd of wanneer ze bloed prikken. Iemand die werkelijk de titel draagt is echter een expert in dit veld. Als iemand die lastige rollende aderen heeft kan ik beamen dat het niet altijd even gemakkelijk is voor zusters of doctoren om aderen te prikken. Een specialist enkel in de prikkunde is daarom niet altijd een overbodigheid, en vaak een zaligheid voor de patiënt. Daarnaast zijn er uitzonderlijke situaties waarin het gevaarlijk is om een ‘gewone’ zuster of dokter het werk te laten doen. Neem bijvoorbeeld pasgeboren baby’s. Hier kan je niet zomaar proberen en een paar keer naast prikken, toch?

Een grappig feitje, de eerste phlebotonomen uit de medische geschiedenis waren, jawel, bloedzuigers (overigens zijn deze beestjes verwant aan de regenworm, het is maar dat je het weet). Medische vaklui van vroeger dachten dat bloedzuigers het bloed zouden reinigen (een soort van dialyse).

3. De cytotechnoloog

cytotechnoloog

Een cytotechnoloog is wederom een puur diagnostische specialist. Zijn (haar) taak is het ontdekken van kanker en andere abnormaliteiten in de cellen van een patiënt. Ze zien echter zelden hun patiënt in het geheel, en komen zeker niet aan de bedden om een babbeltje te maken. Een cytotechnoloog houdt zich meestal verscholen in zijn (haar) lab waar hij materiaal op een petri schaaltje materiaal onder de microscoop onderzoekt (dit is overigens een sterke versimpeling. Er zijn tal van technieken die een cytotechnoloog kan en zal toepassen in zijn analyse. Maar een microscoop en petri schaaltje werpt zo’n sprekend beeld).

Cyto staat overigens voor ‘leegte’. Mijn fantasie hield hier op, maar misschien kan een creatiever persoon, of een echte geneeskundige, ons hier verder helpen. Wees niet verlegen, leg het uit in een commentaar-berichtje!

2. De intensivist

internsive care
foto: Norbert Kaiser / Wikicommons

Je hebt van die mensen, die gewoon té intensief zijn. Dat is het eerste waar ik aan dacht, toen ik van deze specialisatie hoorde. Een intensivist is echter natuurlijk iets compleet anders. Dit is een specialist die deel uitmaakt van wat in de verenigde staten de ‘Critical Care Medicine’ heet. Een soort van nood-geneeskunde team dus, of te wel, intensive care. Een intensivist heeft zich gespecialiseerd op de verzorging van patiënten die op de intensive care liggen. Het zijn dus eigenlijk manusjes van alles, want ze moeten van alles en nog wat kunnen behandelen (hoewel ze natuurlijk alleen maar de levensbedreigende dingen direct aanpakken op een intensive care. Die schrijnende zweer in je kleine teen kan wachten, het gapende gat in je hoofd is van belang!).

1. De nucleaire geneeskundige

nucleair
foto: Grook Da Oger / Wikicommons

De meeste mensen denken aan nucleaire bommen, of kernreactor rampen zoals Tsjernobyl, wanneer ze het woordje nucleair horen. En dat is niet vreemd, dat is namelijk de meest gebruikte context waarin we het woord horen, naast kerncentrales. Maar wat weinig mensen weten is dat je nucleaire substanties (stofjes) ook kan gebruiken in de diagnose en behandeling van bepaalde ziekten. Een nucleair geneeskundige doet precies dit.

Het idee is (vrij) simpel uit te leggen. Nucleaire stofjes geven een soort van straling af die wij kunnen meten, zelfs door een hoop menselijk weefsel heen. Wanneer we een nucleair stofje laten ‘partneren’ met een ander stofje, en een patiënt dit combo stofje laten innemen, dan bind het combo stofje zich wellicht in je lichaam aan andere stoffen, of volgt het een bepaald patroon door je lichaam. Een nucleair geneeskundige meet vervolgens hoe het nucleaire stofje zich gedraagt binnen je lichaam, en concludeert daaruit of je ziek of gezond bent, en welke ziekte je hebt (helaas is het zelden zó simpel, maar goed, in principe kan het zo werken. We houden ons even bij de simpelste uitleg).

Daarnaast kunnen nucleaire (radioactieve) stoffen helpen bij iemands genezing. De meesten onder ons kent wel iemand die kanker heeft gehad en behandeld werd (succesvol of niet) met bestraling. Je wordt er niet mooier op, maar je kans op overleven is erdoor vergroot, in sommige gevallen. Het merkwaardige aan deze ‘genezingswijze’ is dat ze gebaseerd is op het actief vernietigen van delen van je lichaam. Echter, het zijn zieke delen van je lichaam. Als je die delen dus verwijderd, wordt de rest beter, zo gaat de redenering. Soms werkt het ook!

Afijn, ik hoop dat je (of vrienden van je) niet binnenkort in het ziekenhuis zullen belanden om deze kennis tot praktijk te brengen. Het is meer een tekst die je uit interesse kan lezen. Er zijn nog veel meer specialismes binnen de geneeskunde, dus als je echt geïnteresseerd ben kan ik aanraden wat verder te Googlen. Of misschien wel een opleiding in geneeskunde te volgen? Heb je het nu echter wel een beetje gehad met al die ziekten en geneeskundigen? Dan ben ik blij om te zeggen dat het stukje hierbij geëindigd is, en je weer vrolijk (en hopelijk gezond) verder kan gaan met de rest van de dag!

    1. Huub april 11, 2015
      • edwin april 9, 2016
    2. edwin april 9, 2016
    3. Squakk mei 13, 2019

    Jouw Reactie?