We gebruiken allemaal wel eens een smoesje. Om iets uit te stellen, om een foutje goed te praten, of om ons gelijk te halen. Maar wat als dat smoesje eigenlijk helemaal niet klopt? Veel van die alledaagse excuses zijn stiekem drogredenen: redeneringen die logisch lijken, maar het niet zijn. Ze worden overal gebruikt – op school, op werk, in relaties én in de politiek.
Hieronder vind je 10 van die smoesjes die je vast herkent, maar die eigenlijk nergens op slaan. Tijd om ze te ontmaskeren.
1. “Zo ben ik nou eenmaal”
Klinkt als zelfkennis, maar eigenlijk is het een manier om verantwoordelijkheid te ontwijken. Je doet iets vervelends, krijgt kritiek, en schuift het af op je karakter. Alsof je er niks aan kunt doen. Terwijl gedrag veranderen vaak wél mogelijk is – als je het echt wil.
2. “Iedereen doet het toch?”
Een klassieke drogreden van het type ‘meeloperslogica’. Omdat anderen het ook doen, zou het ineens oké zijn. Alsof massaal iets verkeerds doen het automatisch goed maakt. We weten allemaal: iets is niet minder fout omdat het populair is.
3. “Ik had geen tijd”
De favoriet van iedereen met een overvolle agenda. Maar vaak betekent het gewoon: ik heb er geen prioriteit van gemaakt. Als iets écht belangrijk is, maak je er tijd voor. En als dat niet lukt, kun je beter gewoon eerlijk zijn.
4. “Jij doet ook altijd…”
Een handige afleidingsmanoeuvre. Je wordt ergens op aangesproken, maar in plaats van te reageren, draai je het om. Plots gaat het niet meer over jouw gedrag, maar over de ander. Dit heet een tu quoque-drogreden – jij ook! – en het leidt nergens toe.
5. “Het was maar een grapje”
Wordt vaak gebruikt om nare opmerkingen goed te praten. Als iemand gekwetst is, moet die maar tegen een grapje kunnen. Maar achter dit smoesje gaat vaak een gebrek aan empathie schuil. En echte humor houdt rekening met de ander.
6. “Ik voelde me gewoon zo”
Gevoelens zijn reëel, maar ze rechtvaardigen niet automatisch elke actie. Boosheid, frustratie of verdriet kunnen iets verklaren, maar zijn geen vrijkaart om anderen te kwetsen. Wie dit zegt, gebruikt emotie als excuus in plaats van als aanleiding voor zelfreflectie.
7. “Daar heb ik geen verstand van”
Op zich eerlijk, maar soms wordt het gebruikt om een discussie te vermijden of geen standpunt te hoeven innemen. Terwijl je best mag zeggen: “Ik weet het niet zeker, maar ik wil het wel beter begrijpen.” Dat is sterker dan jezelf dom houden.
8. “Dat was vroeger heel normaal”
Een favoriet in discussies over gedrag dat nu als problematisch wordt gezien. Alsof iets dat ooit geaccepteerd was, niet ter discussie mag staan. De tijden veranderen – gelukkig maar – en dit smoesje is een manier om niet mee te hoeven groeien.
9. “Ik wilde gewoon eerlijk zijn”
Eerlijkheid is een deugd, maar geen excuus om lomp of ongevoelig te zijn. Iemand de waarheid zeggen mag, maar de manier waarop maakt uit. Wie dit smoesje gebruikt, probeert onfatsoenlijke communicatie te verkopen als oprechtheid.
10. “Daar kun je nu toch niks meer aan doen”
Wordt vaak gebruikt om niet te hoeven reflecteren op fouten. Alsof het verleden geen les kan zijn voor de toekomst. Natuurlijk kun je het niet meer terugdraaien, maar je kunt wel verantwoordelijkheid nemen. En dat is vaak precies wat dit smoesje probeert te vermijden.
Smoesjes zijn menselijk. We gebruiken ze allemaal. Maar sommige van die smoesjes zijn eigenlijk verkapte drogredenen – een manier om de waarheid te ontwijken of de boel goed te praten. Wie ze leert herkennen, is niet alleen eerlijker naar anderen, maar ook naar zichzelf.
En de volgende keer dat je jezelf iets hoort zeggen als “ik had geen tijd” of “zo ben ik nou eenmaal”? Misschien is dat dan juist het moment om even stil te staan en je af te vragen: is dit eigenlijk wel waar?
