Top 10 Vreemdste Fobieën die echt bestaan!

7 min lezen
Maak ons je Google favoriet
Top 10 Vreemdste Fobieën die echt bestaan!

Vrijwel ieder mens voelt enige spanning bij de rand van een diepe afgrond of bij het zien van een giftige slang. Vanuit de evolutie is dat een nuttige waarschuwing die ons in leven houdt. Pas wanneer een angst volstrekt niet meer in verhouding staat tot het werkelijke gevaar en het dagelijks functioneren belemmert, spreken psychologen van een specifieke fobie.

Naast bekende vormen als hoogtevrees (acrofobie), ruimtevrees (claustrofobie) en spinnenangst (arachnofobie) beschrijft de medische literatuur tientallen aandoeningen waarbij alledaagse voorwerpen of situaties acute paniekaanvallen uitlokken. Van de angst voor bloemen tot de doodsangst voor je eigen spiegelbeeld: dit zijn tien opmerkelijke fobieën die echt bestaan.

10. Spectrofobie: angst voor spiegels en je spiegelbeeld

refelctie

Mensen met spectrofobie (ook wel catoptrofobie of eisoptrofobie genoemd) mijden badkamerspiegels, winkelruiten en glimmende oppervlakken. Bij een deel van de patiënten komt die paniek voort uit een verstoord lichaamsbeeld of bijgeloof, gevoed door eeuwenoude volksverhalen waarin een gebroken spiegel zeven jaar ongeluk brengt of als venster dient naar de geestenwereld. Ook de filmwereld draagt een steentje bij: de moordenaar die plotseling achter je opduikt in het badkamerspiegelkastje is een van de meest gebruikte schrikeffecten uit het horrorgenre.

Daarnaast ligt er een neurologisch verschijnsel op de loer dat de Italiaanse psycholoog Giovanni Caputo in 2010 wetenschappelijk aantoonde. Wie in een kamer met gedimd licht langer dan één minuut onafgebroken naar zijn eigen ogen in een spiegel staart, krijgt te maken met de zogeheten ‘vreemd-gezicht-in-de-spiegel-illusie’: omdat de hersenen stilstaande visuele prikkels wegfilteren, begint het eigen spiegelbeeld voor je ogen te vervormen tot het gezicht van een vreemde of een monster.

9. Ablutofobie: fobie voor baden en wassen

bad

Ablutofobie (afgeleid van het Latijnse ablutere, ‘afwassen’) is de irrationele angst om te baden, te douchen of zichzelf te wassen. Hoewel peuters en kleuters vrijwel allemaal een fase doormaken waarin ze weigeren in bad te gaan, is een klinische ablutofobie bij volwassenen een zeldzame en sociaal isolerende aandoening. Vaak ligt de oorzaak bij een traumatische jeugdervaring met water, zoals een bijna-verdrinking, of een geweldsincident in een afgesloten badkamer. Daarnaast meldden psychiaters na het uitkomen van Alfred Hitchcocks thriller Psycho (1960) dat tal van bioscoopbezoekers na het zien van de beruchte douchescène met actrice Janet Leigh maandenlang niet meer met een gesloten douchegordijn onder de kraan durfden te stappen.

8. Anthofobie: angst voor bloemen

bloemen

Een boeket rozen op Valentijnsdag is voor iemand met anthofobie (van het Griekse anthos voor ‘bloem’) geen romantisch gebaar, maar aanleiding om direct de kamer uit te vluchten. Deze specifieke natuurfobie kan zich richten op volledige planten en tuinen, maar soms wekt één los gevallen bloemblad of een potplant op een kantoorbureau al hartkloppingen en kortademigheid op.

In de praktijk zijn mensen met anthofobie zelden bang dat de plant hen fysiek iets aandoet. Bij veel patiënten is de angst ontstaan door een vroege koppeling in het brein tussen zwaar geurende lelies of rouwboeketten en de traumatische begrafenis van een dierbare, of door een hevige wespen- en bijenfobie waarbij elke bloem wordt gezien als een schuilplaats voor stekende insecten.

7. Neofobie: angst voor alles wat nieuw is

Neophobia

Iemand die lijdt aan neofobie klampt zich vast aan strikte dagelijkse routines en raakt in paniek bij elke verandering, van een onbekende omgeving tot nieuwe technologie of onbekende gerechten. In milde vorm komt deze terughoudendheid bij veel mensen voor naarmate ze ouder worden, maar in ernstige vorm leidt het tot een totale stilstand waarbij iemand jarenlang exact dezelfde kleding draagt en hetzelfde pad loopt.

De meest bestudeerde variant in de biologie en psychologie is voedselneofobie: de hardnekkige angst om onbekend eten te proeven. Wetenschappers wijzen erop dat deze reflex bij kinderen tussen de twee en zes jaar oud oorspronkelijk een levensreddende functie had in de oertijd. Zodra een peuter zelfstandig kon rondlopen, voorkwam een aangeboren afkeer van onbekende en bittere planten dat het kind giftige bessen of bedorven voedsel in zijn mond stak.

6. Heliofobie: bang voor het zonlicht

zonlicht

Bij heliofobie (genoemd naar de Griekse zonnegod Helios) durft een patiënt zich niet bloot te stellen aan de zon of zelfs aan gewoon daglicht. De aandoening begint niet zelden als een doorgeslagen vorm van ziektevrees (hypochondrie), waarbij iemand zo geobsedeerd raakt door het risico op huidkanker of huidveroudering dat hij de ramen thuis volledig afplakt en het huis alleen nog na zonsondergang verlaat. Ook mensen met ernstige migraine of chronische oogontstekingen (fotofobie) kunnen door de pijn die fel licht veroorzaakt een blijvende angststoornis voor zonlicht ontwikkelen, wat zonder behandeling al snel leidt tot sociale eenzaamheid en een ernstig vitamine D-tekort.

5. Hexakosioihexekontahexafobie: angst voor het getal 666

666

Met dertig letters is hexakosioihexekontahexafobie een haast onuitspreekbare Oudgriekse vertaling voor de angst voor het getal 666. De oorsprong ligt in het laatste boek van het Nieuwe Testament, Openbaring 13:18, waarin 666 wordt aangeduid als ‘het getal van het beest’ (door moderne historici verklaard als een Hebreeuwse getallencode voor de gevreesde Romeinse keizer Nero). Door films als The Omen (1976) groeide de cijfercombinatie in de westerse cultuur uit tot het ultieme symbool van de duivel.

Hoe ver die angst in de praktijk kan gaan, bleek in 1989 bij het vertrek van de Amerikaanse president Ronald Reagan uit het Witte Huis. Toen Reagan en zijn bijgelovige echtgenote Nancy hun intrek namen in een riante villa in Bel-Air (Los Angeles) met het adres 666 St. Cloud Road, lieten zij het huisnummer bij het kadaster officieel omzetten naar 668. Op 6 juni 2006 (06-06-06) zagen kraamafdelingen in Britse en Amerikaanse ziekenhuizen bovendien een opvallende daling in het aantal geplande keizersnedes, omdat aanstaande moeders weigerden op die datum te bevallen.

4. Nomofobie: paniek zonder mobiele telefoon

Nomofobie

De jongste aandoening op deze lijst ontstond pas in de eenentwintigste eeuw: nomofobie, een samentrekking van het Engelse no-mobile-phone phobia. De term werd in 2008 gemunt naar aanleiding van een grootschalig Brits onderzoek in opdracht van de UK Post Office. Daaruit bleek dat meer dan de helft van de ondervraagde telefoongebruikers directe fysieke stress ervoer wanneer hun toestel buiten bereik was.

Bij mensen met ernstige nomofobie slaat een lege batterij, een haperende internetverbinding of het thuis laten liggen van de smartphone direct op het zenuwstelsel: de hartslag schiet omhoog, het zweet breekt uit en er ontstaat een gevoel van totale afzondering omdat men niet bereikbaar is voor berichten, navigatie of noodgevallen.

3. Fobofobie: de angst om bang te worden

fear of phobia

Waar andere fobieën zich richten op een concreet dier of voorwerp, draait fobofobie (of phobofobie) om de angst voor de angst zelf. Deze stoornis treedt vaak op bij mensen die eerder een zware paniekaanval hebben doorgemaakt. De herinnering aan het bonzende hart, de ademnood, de trillende handen en het gevoel flauw te vallen is zo traumatisch dat de patiënt doodsbenauwd wordt om ooit weer zo’n aanval te krijgen. Het venijnige aan fobofobie is dat het zichzelf in stand houdt: zodra iemand zijn eigen hartslag angstig begint te controleren, maakt het brein direct adrenaline aan, waardoor precies de paniekreactie ontstaat die men probeerde te vermijden.

2. Coulrofobie: doodsangst voor clowns

Oleg Popov
Dijk, Hans van / Anefo

Hoewel clowns ooit werden bedacht om kinderen in het circus aan het lachen te maken, behoort coulrofobie (afgeleid van het Griekse woord voor ‘steltloper’) tot de meest voorkomende angsten in de westerse wereld. Psychologen van de Universiteit van Sheffield ontdekten dat de angst vooral voortkomt uit het zogeheten uncanny valley-effect: een clown heeft een menselijke gedaante, maar door de dikke laag witte schmink, de vergrote rode lippen en de getekende wenkbrauwen kan ons brein de echte gezichtsuitdrukking niet lezen. Omdat je niet kunt zien of de persoon onder de schmink vrolijk of kwaadaardig kijkt, slaat ons waarschuwingssysteem alarm.

De reputatie van de clown kreeg in de jaren zeventig en tachtig bovendien een zware klap. In de Verenigde Staten werd in 1978 ontdekt dat kinderfeestjesclown John Wayne Gacy (‘Pogo the Clown’) een seriemoordenaar was die drieëndertig jongens en jonge mannen onder zijn huis had begraven. Toen Stephen King kort daarna zijn bestseller en miniserie It (met de kindermoordende clown Pennywise) uitbracht, was het vrolijke imago van de rode neus voorgoed beschadigd.

1. Taphofobie: de angst om levend begraven te worden

Wakker worden in het pikkedonker, je handen stoten tegen een houten deksel op twintig centimeter boven je neus en beseffen dat er twee meter aarde op je kist ligt: taphofobie (van het Griekse taphos voor ‘graf’) spreekt rechtstreeks tot de menselijke oerangst voor verstikking. In de moderne popcultuur werd deze nachtmerrie onvergetelijk in beeld gebracht in het boek en de gelijknamige film Het Gouden Ei (Spoorloos) van Tim Krabbé en in Quentin Tarantino’s Kill Bill: Vol. 2.

In de achttiende en negentiende eeuw was taphofobie overigens allerminst een onzinnige angst. Voordat artsen over stethoscopen en hartmonitoren beschikten, werden comateuze patiënten en slachtoffers van cholera-epidemieën regelmatig per abuis doodverklaard en haastig ter aarde besteld. Om dit gruwelijke lot te ontlopen, lieten talloze rijke burgers zich begraven in speciaal ontworpen ‘veiligheidskisten’, uitgerust met een ijzeren luchtpijp en een trekkoord aan de vingers van de overledene dat verbonden was met een koperen belletje op het kerkhof.

Verschillende beroemdheden uit de negentiende eeuw leden aantoonbaar aan zware taphofobie. De Deense sprookjesschrijver Hans Christian Andersen was zo bang om in zijn slaap voor dood te worden aangezien dat hij elke avond een briefje op zijn nachtkastje legde met de tekst: “Ik lijk alleen maar dood.” En zowel componist Frédéric Chopin als dynamietuitvinder Alfred Nobel lieten in hun testament vastleggen dat artsen na hun sterven eerst hun polsslagaders of hart moesten opensnijden voordat het kistdeksel mocht worden dichtgeschroefd.

Meer in Bizar

Reacties (19)

19 reacties

  1. Je kunnen identificeren met een angst voor clowns maar niet om levend begraven te worden? Wie wil dat nu?

  2. spectrofobie is angst voor spoken en heeft niets met spiegels te maken.
    eisoptrofobie is de angst voor eigen reflectie en/of spiegels in het algemeen.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Populair in Bizar