Nederland heeft een rijke natuur met de meest uiteenlopende dieren. Het is een genot om door het landschap te wandelen en verschillende soorten te spotten, maar wist je dat een groot aantal dieren ernstig wordt bedreigd? Zij staan op het punt te verdwijnen, vaak door een gebrek aan leefruimte. Er zijn zelfs al soorten die voorheen in Nederland voorkwamen, maar inmiddels officieel als verdwenen worden beschouwd. Ontdek om welke dieren het gaat in de top 10 dieren op de Rode Lijst in Nederland.
Kwetsbaar in Nederland
10. Veldspitsmuis
De veldspitsmuis is een zeldzame soort die op slechts een aantal plekken in Nederland voorkomt. Je herkent hem aan zijn tweekleurige vacht: een donkere rug en een scherp afgetekende witte of grijze buik. Ze leven het liefst in overgangsgebieden tussen water en land met veel ruige begroeiing. Omdat deze natuurlijke, “rommelige” plekken door strak landschapsbeheer steeds schaarser worden, krimpt hun leefgebied. In Nederland vind je ze nog in delen van Zeeland en in de oostelijke provincies.
9. Hermelijn
De hermelijn is een marterachtige die vaak wordt verward met de wezel, maar hij is groter en heeft een karakteristieke zwarte staartpunt. De aantallen nemen al jaren zorgwekkend af. De hermelijn lijdt onder de intensieve landbouw, waardoor er minder prooidieren (zoals woelmuizen) en minder schuilplaatsen zijn. Ook predatie door vossen en het verdwijnen van houtwallen maken het overleven voor dit roofdiertje steeds moeilijker.
8. Bunzing
Net als de hermelijn behoort de bunzing tot de marterachtigen. Dit donkerbruine zoogdier met zijn typische “boevenmasker” leeft graag in kleinschalig cultuurlandschap. Het verkeer is echter een enorme bedreiging; jaarlijks worden er duizenden bunzingen doodgereden tijdens hun zoektocht naar een nieuw territorium. Ook het gebruik van gif tegen ratten en muizen werkt door in de voedselketen, waardoor bunzingen onbedoeld slachtoffer worden.
Bedreigd in Nederland
7. Zwarte rat
De zwarte rat leeft al honderden jaren in Nederland, maar wordt tegenwoordig op veel plaatsen verdrongen door de bruine rat. Daarnaast zijn onze moderne huizen en stallen te goed geïsoleerd en te schoon geworden voor deze soort. De zwarte rat heeft namelijk een voorkeur voor droge, warme plekken zoals zolders. Inmiddels komt de soort bijna alleen nog voor in de havengebieden van Rotterdam en Amsterdam en in enkele Brabantse en Limburgse stallen.
6. Hazelmuis
De hazelmuis is een behendige klimmer die bijna zijn hele leven boven de grond doorbrengt in heggen en braamstruiken. In Nederland is hij uitsluitend nog te vinden in het zuiden van Limburg. Het grootste probleem is de versnippering van het landschap; als een struweel wordt gekapt, durft de hazelmuis niet over open grond naar een nieuw gebied te trekken. Hierdoor raken populaties geïsoleerd en sterven ze langzaam uit.
Ernstig bedreigd
5. Hamster (Korenwolf)
De wilde hamster, in de volksmond de korenwolf genoemd, is een van de meest iconische bedreigde diersoorten in Nederland. De intensivering van de akkerbouw zorgde ervoor dat er na de oogst geen voedsel en dekking meer overbleef op de velden. Zonder de jarenlange beschermingsprogramma’s en het uitzetten van in gevangenschap gefokte dieren, was de korenwolf nu definitief uit de Limburgse lössgronden verdwenen.
4. Eikelmuis
De eikelmuis, herkenbaar aan zijn zwarte “Zorro-masker” en pluimstaart, is momenteel het meest bedreigde zoogdier van Nederland. Er zijn naar schatting nog slechts enkele tientallen exemplaren in het wild, allemaal in een zeer beperkt gebied in Zuid-Limburg. De achteruitgang is schokkend snel gegaan. Natuurbeschermers proberen de soort te redden door gericht beheer en bijvoeren, maar de situatie blijft kritiek.
Verdwenen in Nederland
3. Tuimelaar
De tuimelaar was tot het midden van de vorige eeuw een vaste bewoner van de Nederlandse kustwateren, met name in de Waddenzee en de voormalige Zuiderzee. De afsluiting van de Zuiderzee en de toenemende vervuiling en overbevissing zorgden ervoor dat de populatie verdween. Hoewel er af en toe nog individuele tuimelaars in de Noordzee worden gezien, is er geen sprake meer van een vaste Nederlandse populatie.
2. Vale vleermuis
De vale vleermuis is de grootste vleermuizensoort van Europa. Nederland lag altijd aan de uiterste noordgrens van hun verspreidingsgebied. De soort had kraamkolonies op grote zolders van kerken en kloosters, maar door renovaties en verstoring zijn deze kolonies verdwenen. De laatste vaste kolonie verdween decennia geleden, en sindsdien worden er alleen nog sporadisch zwervers waargenomen.
1. Kleine hoefijzerneus
De kleine hoefijzerneus is een uiterst wendbare vleermuis die ooit in de grotten van Zuid-Limburg overwinterde. In de jaren 70 van de vorige eeuw werd de laatste kolonie in Nederland vastgesteld. De soort is extreem gevoelig voor pesticiden en het verdwijnen van kleinschalige landschapselementen. Officieel staat deze vleermuis nu te boek als “verdwenen uit Nederland”, al hoopt men dat ze door verbeterde natuurverbindingen vanuit België ooit weer terugkeren.
Bekijk ook de lijst van bedreigde diersoorten in de wereld die we al eerder schreven.
