10 Weetjes over de Scheve Toren van Pisa

De scheve Toren van Pisa is een van de meest iconische gebouwen ter wereld. Bijna iedereen kent het beeld van het marmeren bouwwerk dat gevaarlijk overhelt, maar de geschiedenis achter deze toren is minstens zo fascinerend als zijn uiterlijk. Het is een verhaal van een verraderlijke ondergrond, bouwkundige blunders en zelfs een dictator die de situatie per ongeluk verergerde.

Hier vind je tien verrassende feiten over de Toren van Pisa.

10. Gebouwd als symbool van rijkdom

De twaalfde eeuw was een gouden tijdperk voor Pisa. De stad groeide uit tot een machtige zeehaven met een bloeiende handel en een sterk leger. Om deze rijkdom aan de wereld te tonen, begon men in 1173 aan de bouw van een indrukwekkend religieus complex op het Campo dei Miracoli (Veld der Wonderen). De klokkentoren moest het pronkstuk worden, maar door een reeks onvoorziene gebeurtenissen werd het vooral wereldberoemd vanwege een grote fout.

9. Een fundering op drijfzand

Je zou verwachten dat architecten bij zo’n enorm project de bodem goed zouden onderzoeken, maar dat was niet het geval. De ondergrond van Pisa bestaat uit een zachte mix van klei, fijn zand en schelpen. De fundering van slechts drie meter diep was veel te ondiep voor de zware marmeren constructie. Al tijdens de bouw van de derde verdieping begon de toren naar het noorden weg te zakken. In een poging dit te herstellen, bouwden de architecten de volgende verdiepingen iets hoger aan de scheve kant, waardoor de toren eigenlijk een kromme vorm kreeg.

8. De bouw lag een eeuw stil

Het wegsterven van de bodem zorgde ervoor dat de bouw bijna honderd jaar lang stil kwam te liggen. Achteraf bleek dit de redding van de toren te zijn. Gedurende die decennia kon de grond onder de toren inklinken en steviger worden. Als ze in één keer door hadden gebouwd, was de toren vrijwel zeker omgevallen. In 1272 werd de bouw hervat door ingenieurs die probeerden de kanteling te compenseren, maar de toren begon prompt de andere kant op te hellen: naar het zuiden.

7. Mussolini maakte het alleen maar erger

De Italiaanse dictator Benito Mussolini vond de scheve toren een schande voor de reputatie van zijn land. Hij vond dat een monument van Italiaanse trots niet zo’n imperfectie mocht hebben. In 1934 gaf hij opdracht om de toren recht te zetten. Er werden tachtig gaten in de fundering geboord waar vervolgens tonnen cement in werden gepompt. Het resultaat? De toren werd zwaarder en zakte alleen maar dieper in de zachte grond, waardoor hij nog schever kwam te staan.

6. Gespaard door een Amerikaanse soldaat

Tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden Amerikaanse soldaten de instructie om elk gebouw te vernietigen dat als uitkijkpost voor de vijand kon dienen. Omdat de Duitsers de toren gebruikten om de omgeving te bespieden, stond de toren op de nominatie om opgeblazen te worden. De Amerikaanse sergeant Leon Weckstein was zo onder de indruk van de schoonheid van het bouwwerk dat hij aarzelde om het bevel tot de artillerieaanval door te geven. Dankzij zijn bewondering bleef de toren gespaard.

5. Succesvolle stabilisatie in de jaren 90

In 1990 was de situatie kritiek; de toren stond zo schef dat hij op instorten stond. Na een grootschalige restauratie waarbij grond onder de hoge kant werd weggegraven, werd de toren iets meer dan 40 centimeter teruggebogen. Hoewel de toren nu weer stabiel is en zelfs lichtjes is opgekrabbeld, blijft de iconische helling van ongeveer 4 graden behouden. Experts verklaren dat het bouwwerk nu voor de komende 200 jaar veilig is voor toeristen.

4. Pisa heeft meer scheve torens

De beroemde klokkentoren op het plein is niet de enige die vecht tegen de zachte bodem. Door de hele stad Pisa staan gebouwen die een beetje uit het lood staan. De klokkentoren van de San Nicola kerk uit de dertiende eeuw is ook duidelijk scheef, net als die van de San Michele degli Scalzi. De bodem van de stad is simpelweg onvoorspelbaar, waardoor de term scheve toren in Pisa eigenlijk op meerdere plekken van toepassing is.

3. Stille klokken

Bovenin de toren hangen zeven zware bronzen klokken, die elk een muzikale noot vertegenwoordigen. De zwaarste klok weegt maar liefst 3.600 kilogram. Ondanks hun schoonheid zijn de klokken al sinds de twintigste eeuw niet meer geluid. De trillingen die vrijkomen bij het luiden van de klokken zouden de stabiliteit van de toren in gevaar kunnen brengen. Men neemt geen enkel risico met de fundering.

2. Een bijzondere klim naar boven

Voor wie geen hoogtevrees heeft, is de klim naar de top een unieke ervaring. De toren heeft bijna 300 treden en tijdens de klim merk je pas echt hoe scheef het gebouw staat. Op sommige momenten voel je hoe je evenwicht wordt beproefd terwijl je tegen de muur wordt gedrukt. Eenmaal boven word je beloond met een schitterend uitzicht over de stad en de omliggende bergen.

1. Er zijn schevere torens op de wereld

Hoewel de Toren van Pisa de beroemdste is, is het zeker niet de scheefste. De kerktoren van het Duitse dorpje Suurhusen staat officieel in het Guinness Book of Records als de scheefste natuurlijke toren ter wereld; deze helt maar liefst 5,19 graden over. Ook moderne architectuur speelt met zwaartekracht, zoals de Capital Gate in Abu Dhabi, die met een hoek van 18 graden is ontworpen om extreem scheef te staan.