Top 10 Oudste Computer Games (en het is niet Pong!)

We zien games overal om ons heen. Met realistische graphics en uitgebreide werelden is het in veel hedendaagse games echt bijna alsof je in een andere wereld rondloopt. Het is soms moeilijk te geloven dat computerspellen nog maar een paar decennia bestaan.

Wat was de eerste computergame? Veel mensen zullen het bekende ‘Pong’ noemen, het simpele spelletje waarin twee spelers (of een speler en een computergestuurde tegenstander) een virtuele bal heen en weer slaan. Pong is weliswaar het eerste computerspel dat grote bekendheid kreeg, maar bij lange na niet de eerste game ooit.

Welk spel die titel wél verdient, hangt af van je definitie van ‘computerspel’. Een gebruikelijke definitie is een spel dat digitaal gegenereerd wordt door een computer en wordt weergegeven op een beeldscherm. Met deze definitie sluit je echter een paar parels buiten, vroege elektronische spellen die onmisbaar waren voor de ontwikkeling van de computergame. Deze lijst gaat dan ook uit van elektronische spellen, weergegeven op een beeldscherm. We reizen terug in de tijd…


10. Magnavox Odyssey (1972)

Magnavox Odyssey

De allereerste commercieel verkochte game console ooit, de Magnavox Odyssey, werd uitgebracht in mei 1972, enkele maanden vóór het arcadespel Pong. De Odyssey kon aangesloten worden op iedere TV en er zijn in totaal 27 games voor uitgebracht, verdeeld over 12 cartridges. De console was niet in staat om kleuren weer te geven. Om dit op te lossen, werden er voor alle spellen doorzichtige vellen bij geleverd die je over je beeldscherm kon leggen en die zo de achtergrondafbeeldingen en kleuren verzorgden. Dat was niet het enige wat buiten het consolekastje om moest gebeuren: bij de meeste games moest je zelf je score bijhouden met bijvoorbeeld fiches. De Magnavox Odyssey is ontworpen door Ralph Baer, die het eerste werkende prototype maakte in 1968 onder de naam ‘Brown Box’.

9. Computer Space (1971)

Computer Space (1971)

Een jaar vóór Pong werd Computer Space uitgebracht, de eerste computergame in de vorm van een speelautomaat die commercieel verkocht werd en het eerste computerspel überhaupt dat algemeen verkrijgbaar was. In Computer Space bestuurt de speler een ruimteschip dat wordt beschoten door twee vliegende schotels. De bedoeling is om hun aanvallen te ontwijken en tegelijk terug te schieten. Als de speler na 90 seconden vaker geraakt heeft dan de vliegende schotels, worden de kleuren omgedraaid – zwart wordt wit en wit wordt zwart – en gaat het spel nog 90 seconden door, waarna de kleuren weer terug veranderen en de cyclus opnieuw begint. Computer Space werd gemaakt door Nolan Bushnell en Ted Dabney, die later Atari, Inc. oprichtten, en er zijn in totaal zo’n 1500 exemplaren verkocht. Een nadeel van de game was dat het voor het gemiddelde publiek moeilijk te begrijpen was, iets waardoor Nolan Bushnell later werd aangemoedigd om Pong te maken.


8. Galaxy Game (1971)

Galaxy Game (1971)

Het met Computer Space vergelijkbare Galaxy Game, de allereerste computergame in speelautomaat, bestond al twee maanden eerder. Het was gemaakt door Bill Pitts en Hugh Tuck en stond op de campus van Stanford University. Er heeft maar één exemplaar van Galaxy Game bestaan, maar die werd later wel verbeterd om vier tot acht losse consoles te kunnen aansturen.

7. Spacewar! (1962)

Spacewar! (1962)

Het door studenten van het Massachusetts Institute of Technology ontwikkelde Spacewar! was de inspiratie voor zowel Computer Space als Galaxy Game. Het wordt beschouwd als de allereerste shooter. Twee spelers bedienen elk een ruimteschip en moeten tegelijk op elkaar schieten en voorkomen dat ze door de zwaartekracht in een ster neerstorten. Spacewar! werd oorspronkelijk ontworpen om de mogelijkheden van de PDP-1 (Programmed Data Processor-1) te demonstreren en deed dit zo goed dat de fabrikant het spel mee ging leveren bij de computer om die ter plaatse te kunnen testen.

De eerste versie had een willekeurig gegenereerde achtergrond van sterren, maar deze werd aangepast naar een realistische simulatie van de echte sterrenhemel. Het spel verspreidde zich snel naar andere onderzoekscentra, waar programmeurs hun eigen toevoegingen maakten zoals mijnen en zelfs een first person perspectief.


6. Mouse in the Maze, Tic-Tac-Toe (1959)

Tx-0

In de periode 1957-1961 werd, ook aan het Massachusetts Institute of Technology, een collectie interactieve grafische programma’s gemaakt op de experimentele computer TX-0. In Mouse in the Maze konden gebruikers een doolhof tekenen met een lichtpen, inclusief stukjes kaas die werden gerepresenteerd door stipjes. Vervolgens werd een virtuele muis losgelaten, ook in de vorm van een stipje, die de doolhof doorliep en de kaas verzamelde. In Tic-Tac-Toe speelde je een simpel potje boter-kaas-en-eieren tegen de computer.

5. Tennis for Two (1958)

Tennis for Two (1958)

Tennis for Two is het eerste spel in deze lijst dat volgens sommige definities niet als computerspel gerekend mag worden. Het werd namelijk aangestuurd door een analoge computer en weergegeven door middel van het vectorbeeldscherm van een oscilloscoop. Tennis for Two werd ontwikkeld door William Higinbotham voor de bezoekersdag van het Brookhaven National Laboratory. Het zou als een voorganger van Pong beschouwd kunnen worden, hoewel de gameplay iets anders was. Waar Pong een tennisveld van bovenaf representeert, wordt Tennis for Two van de zijkant bekeken. De bal wordt beïnvloed door de zwaartekracht en kan tegen het net aankomen. De game is lang onbekend gebleven, omdat het maar twee keer aan het publiek getoond is – op twee bezoekersdagen van het laboratorium. Er zijn later nog wel replica’s gemaakt.


4. Strachey’s Draughts Program (1951)

Strachey's Draughts Program

In 1951 ontwikkelde informaticus Christopher Strachey in zijn vrije tijd een computersimulatie van het bordspel dammen of draughts. Hij maakte het spel voor de Pilot ACE, een computer die oorspronkelijk een prototype was voor de volledige ACE (Automatic Computing Engine), maar zo handig bleek dat hij toch veel gebruikt werd en er later een commerciële versie (de DEUCE) van werd gemaakt. Strachey’s draughts gebruikte al het geheugen van de Pilot ACE en Strachey maakte dan ook later een versie voor de Manchester Mark 1, die veel meer geheugen had. Het programma was in staat om ‘een compleet spel dammen te spelen met een redelijke snelheid’.

3. OXO / Noughts and Crosses (1951)

Noughts and Crosses (1951)

OXO, ook wel Noughts and Crosses, was het eerste computerspel dat een digitaal beeldscherm gebruikte. Het spel werd door Alexander S. Douglas aan de universiteit van Cambridge ontwikkeld voor de EDSAC computer, één van de eerste computers die instructies kon opslaan in elektronisch geheugen. In OXO speelt de speler boter-kaas-en-eieren tegen de computer, met de draaischijf van een telefoon als controller. Op de CRT beeldbuis van de computer waren de kruisjes en rondjes te zien in 35×16 ‘pixels’. Het spel is nooit erg bekend geworden, omdat alleen de universiteit van Cambridge een EDSAC computer had.

2. Nim (1951)

Nim (1951)

Op 5 mei 1951 werd de Nimrod computer in het Verenigd Koninkrijk gepresenteerd op het Festival of Britain. Als ‘beeldscherm’ gebruikte het een paneel met lampen. De hele machine woog meer dan een ton. De Nimrod was de eerste digitale computer die puur was gemaakt om een spel te spelen, hoewel de daadwerkelijke bedoeling was om de principes van de digitale computer aan het publiek te demonstreren. Het spel in kwestie was Nim, een al eeuwenlang bestaand, eenvoudig strategiespel waarin spelers om de beurt voorwerpen van een aantal stapels nemen. Een speler mag zelf weten hoeveel voorwerpen hij van een stapel neemt, zolang het maar van één stapel is. De speler die het laatste voorwerp pakt, wint of verliest, afhankelijk van welke versie gespeeld wordt. Op de Nimrod computer kon uit beide versies gekozen worden.

1. Cathode Ray Tube Amusement Device (1947)

Cathode Ray Tube Amusement Device

De allereerste interactieve elektronische game werd gemaakt door Thomas T. Goldsmith Jr. en Estle Ray Mann op een simpele beeldbuis (cathode ray tube). De game simuleerde het afschieten van raketten en was geïnspireerd op radars uit de Tweede Wereldoorlog. De raket werd gerepresenteerd door een stip op het scherm, die door analoge circuits werd aangestuurd. De speler heeft beperkte tijd om de stip naar een doelwit te bewegen, waarbij de moeilijkheidsgraad kan worden verhoogd door de speler minder nauwkeurige controle te geven. Wanneer de stip op het doelwit staat als de speler op een knop drukt, wordt de stip minder scherp om een explosie te simuleren. Het was niet mogelijk om iets anders dan de stip op het scherm te tonen. Om doelwitten voor de speler zichtbaar te maken, werden ze op transparante vellen geprint die op het scherm geplakt werden.

Het is een wereld van verschil tussen het Cathode Ray Tube Amusement Device en Assassin’s Creed of GTA 5. Toch is met die stip op een beeldbuis de ontwikkeling van de computergame in gang gezet, die uiteindelijk heeft geleid tot de games die we nu spelen.