We kennen ze inmiddels allemaal wel: de pil, het implantaat, de morning-afterpil en het spiraaltje. De anticonceptiepil is verreweg het bekendste voorbeeld van een middel dat onze omgang met seksualiteit fundamenteel veranderde. Sinds de introductie in de jaren zestig en zeventig werden vrouwen een stuk onafhankelijker; ze konden voortaan zelf bepalen of en wanneer ze zwanger wilden worden, terwijl ze bleven genieten van hun seksuele vrijheid.
Natuurlijk probeerden mensen ook in vroeger tijden al om zwangerschappen te voorkomen vanwege sociale of economische redenen. Hoewel onthouding altijd de meest effectieve methode was, bleek dat in de praktijk vaak de lastigste weg. Door de eeuwen heen zijn er dan ook talloze bizarre methoden en fabels de wereld in geholpen. Van schapendarmen tot een douche met Coca-Cola: de menselijke vindingrijkheid kende geen grenzen. Hier zijn de 10 meest merkwaardige anticonceptiemethoden uit de geschiedenis.
10. Citroen
Waar we de citroen tegenwoordig vooral gebruiken in de keuken, werd de vrucht vroeger ingezet als spermadodend middel. Vrouwen doordrenkten sponzen met citroensap en brachten deze vaginaal in voor de seks. De gedachte was dat het zuur in de citroen de zaadcellen direct zou doden, terwijl de spons als fysieke barrière diende.
De beroemde verleider Casanova zou zelfs halve citroenschillen hebben aangeraden als een soort primitief diafragma. Hoewel citroenzuur inderdaad zaaddodende eigenschappen heeft, was de methode verre van betrouwbaar en bovendien erg pijnlijk door de irritatie van het slijmvlies. Het toeval bepaalde in die tijd nog steeds grotendeels de uitkomst.
9. Gouden en zilveren pessaria
In de oudheid experimenteerden de Grieken al met metalen kapjes die diep in de vagina, tegen de baarmoedermond, werden geplaatst. Deze vroege voorlopers van het moderne pessarium werden vaak gemaakt van goud of zilver. Hoewel deze metalen een zekere antibacteriële werking hebben, veroorzaakten de harde randen vaak ernstige interne beschadigingen.
Het grootste gevaar was echter niet alleen de fysieke schade. Deze metalen kapjes leidden dikwijls tot zware infecties en het “Toxic Shock Syndrome”. Bovendien schoten de kapjes tijdens de seks regelmatig los, waardoor ze hun barrièrefunctie verloren. Het was een dure en gevaarlijke methode die vaker tot medische problemen leidde dan tot het voorkomen van een zwangerschap.
8. Coca-Cola douche
Zelfs in de moderne geschiedenis duiken er bizarre fabels op. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw was de “Coca-Cola douche” een hardnekkige mythe onder jongeren. Men geloofde dat het spoelen met de koolzuurhoudende drank na de seks de zaadcellen zou vernietigen door de combinatie van zuur en suiker.
In 2008 won een team van de Harvard-universiteit zelfs de Ig Nobelprijs voor hun onderzoek naar dit fenomeen. Ze ontdekten dat “Diet Coke” nauwelijks effect had, maar dat de klassieke variant inderdaad spermacellen kon doden. Echter, spermacellen zwemmen sneller dan dat iemand de douche kan voorbereiden, waardoor de methode in de praktijk volkomen nutteloos bleek te zijn.
7. Katoen en acacia
In het oude Egypte werd een mengsel gebruikt van gefermenteerde acaciablaadjes, honing en katoen. Dit mengsel werd als een soort prop ingebracht. Hoewel dit erg primitief klinkt, zat er een kern van wetenschappelijke waarheid in: gefermenteerde acacia produceert melkzuur, een stof die ook tegenwoordig nog in sommige zaaddodende pasta’s wordt gebruikt.
Tijdens de periode van de Amerikaanse slavernij kauwden veel vrouwen op de wortels en schors van de katoenplant om zwangerschappen te voorkomen of af te breken. Modern onderzoek suggereert dat de stof “gossypol” in de katoenplant inderdaad de vruchtbaarheid kan beïnvloeden, maar het gebruik was riskant en vaak schadelijk voor de algehele gezondheid van de vrouw.
6. Dierlijke darmen
Dierlijke darmen staan bekend als de oudste condooms ter wereld. Darmen van schapen, varkens of koeien werden schoongemaakt en geweekt in warme melk om ze soepel te maken voordat ze werden gebruikt. In tegenstelling tot veel andere methoden in deze lijst, was dit een relatief effectief voorbehoedsmiddel omdat het een fysieke barrière vormde.
Het nadeel was echter dat deze “natuurlijke” condooms duur waren en vaak meerdere keren werden gebruikt, wat de hygiëne niet ten goede kwam. Bovendien boden ze wel bescherming tegen zwangerschap, maar nauwelijks tegen soa’s. Pas met de uitvinding van gevulkaniseerd rubber in de 19e eeuw kwam er een einde aan het tijdperk van de darmcondooms.
5. Wilde peen (Queen Anne’s Lace)
Al in de tijd van Hippocrates, zo’n 2000 jaar geleden, werd de wilde peen (“Daucus carota”) gebruikt als een vroege vorm van de morning-afterpil. Vrouwen namen de zaden van deze plant in direct na de seks. De werkzame stoffen in de zaden zouden de productie van progesteron blokkeren, waardoor een bevrucht eitje zich niet kon innestelen in de baarmoeder.
Hoewel er aanwijzingen zijn dat het kruid inderdaad een anticonceptieve werking had, was het gebruik levensgevaarlijk. De wilde peen lijkt namelijk sprekend op de “gevlekte scheerling”, een dodelijk giftige plant. Veel vrouwen raakten ernstig vergiftigd of kwamen te overlijden door een fatale persoonsverwisseling in de natuur.
4. Wezeltestikels
Tijdens de middeleeuwen verviel de medische kennis vaak tot puur bijgeloof. Een van de meest bizarre overtuigingen uit die tijd was dat de testikels van een wezel zwangerschap konden voorkomen. Sommigen beweerden dat een vrouw deze als amulet rond haar dij moest dragen tijdens de seks om onvruchtbaar te blijven.
Andere “experts” uit die tijd stelden voor om de testikels te verpulveren en te mengen in een drankje of douche. Er was uiteraard geen enkele biologische basis voor deze methode. Het was puur een kwestie van magisch denken in een tijd waarin de werking van het menselijk lichaam nog een groot mysterie was voor de gemiddelde burger.
3. Smidswater
In het oude Griekenland was het een algemeen gebruik onder vrouwen om het water te drinken waarin een smid zijn gloeiend hete ijzer had afgekoeld. Men geloofde dat dit “smidswater” de vruchtbaarheid kon stoppen. Wat men echter niet wist, was dat dit water verzadigd was met lood en andere zware metalen.
Het drinken van dit giftige brouwsel leidde inderdaad vaak tot onvruchtbaarheid, maar dat kwam doordat het lichaam systematisch vergiftigd werd. Vrouwen leden aan nierfalen, neurologische schade en overleden vaak op jonge leeftijd. Zelfs tot in de Eerste Wereldoorlog werkten vrouwen vrijwillig in loodfabrieken in de hoop steriel te worden, vaak met fatale gevolgen.
2. Krokodillenpoep
De oude Egyptenaren lieten ons indrukwekkende piramides na, maar hun ideeën over anticonceptie waren minder verfijnd. In medische papyri uit 1850 v.Chr. staat beschreven dat een pasta van krokodillenpoep en honing als pessarium moest dienen. De honing maakte de substantie plakkerig, zodat het goed bleef zitten.
Ondanks de onsmakelijke aard van deze methode, was er een kleine kans op succes: de poep was alkalisch (basisch), wat zaaddodend kan werken, en de substantie vormde een fysieke blokkade. De kans op ernstige bacteriële infecties was echter gigantisch, en het is maar de vraag of de “romantiek” standhield met een dergelijke geur in de slaapkamer.
1. Kwik
Het gevaarlijkste middel op deze lijst is ongetwijfeld kwik. In het oude China adviseerden artsen vrouwen om vloeibaar kwik te drinken om zwangerschap te voorkomen. Kwik werd in die tijd gezien als een soort “wondermiddel” voor diverse kwalen, terwijl we nu weten dat het een van de meest giftige stoffen op aarde is.
Vrouwen die kwik dronken, werden inderdaad vaak onvruchtbaar omdat hun voortplantingsorganen en zenuwstelsel werden verwoest. Het leidde tot een langzame, pijnlijke dood door orgaanfalen. Het is een wrange constatering dat vrouwen in het verleden bereid waren hun eigen leven te riskeren met vloeibaar metaal om maar niet aan de zware last van ongewenste zwangerschappen en sociale uitsluiting blootgesteld te worden.
