10 Trucjes om je brein voor de gek te houden

Mensen denken, nemen waar, slaan op en stellen zich iets voor. Dit alles vindt bewust of onbewust plaats in het menselijke brein. Dit brein houdt ons echter regelmatig voor de gek. Je ziet soms niet wat iets echt is, of je hoort geluiden die er niet werkelijk zijn.

In deze lijst staan trucjes om jezelf of een ander in de maling te nemen door te spelen met de bedrading van je hersenen. Maak je geen zorgen: deze experimenten zijn niet schadelijk, maar laten vooral zien hoe flexibel onze waarneming eigenlijk is.

10. Bizarre dingen waarnemen (Ganzfeldexperiment)

Zet de radio aan op een stoorzender (witte ruis) en ga ontspannen op een bank liggen. Plak met plakband twee halve pingpongballen over je ogen en beschijn deze met constant, gekleurd licht. Na een paar minuten zul je merken dat je bizarre dingen gaat waarnemen.

De verklaring hiervoor is dat het brein verslaafd is aan nieuwe waarnemingen. Als er een homogeen blikveld wordt gecreëerd zonder visuele details, gaat het brein zelf beelden en geluiden genereren om het gat te vullen. Dit fenomeen staat bekend als het Ganzfeld-effect.

9. Pijn verminderen

Als je ergens een wondje of een blauwe plek hebt, kun je een opmerkelijke truc proberen. Kijk naar het lichaamsdeel met letsel door een omgekeerde verrekijker. Je zult merken dat de pijn bijna direct minder intens aanvoelt.

De verrekijker maakt het lichaamsdeel visueel kleiner. Onderzoekers hebben aangetoond dat deze visuele verkleining de hersenen dwingt om ook de “pijnwaarde” naar beneden bij te stellen. Het laat zien hoe nauw onze fysieke pijn verbonden is met onze ogen.

8. Je neus laten groeien (Pinokkio-illusie)

Voor deze proef heb je twee personen en een blinddoek nodig. De achterste persoon krijgt de blinddoek om en raakt met de ene hand de neus van de persoon voor zich aan, terwijl de andere hand de eigen neus aanraakt. Begin vervolgens beide neuzen zachtjes te strelen.

Na ongeveer een minuut ervaart de helft van de mensen het gevoel dat hun neus extreem lang wordt. Deze “Pinokkio-illusie” ontstaat doordat de hersenen proberen twee tegenstrijdige signalen over de positie van je handen te rijmen met de vorm van je gezicht.

7. Een beweging vanzelf de andere kant op laten gaan

Til je rechtervoet een klein stukje op en draai hiermee kleine rondjes met de klok mee. Probeer vervolgens terwijl je dit doet met je rechterwijsvinger het cijfer “zes” in de lucht te tekenen. Je zult merken dat je voet spontaan de andere kant op gaat draaien.

De verklaring hiervoor zit in de linkerhersenhelft, die verantwoordelijk is voor ritme en timing. De hersenen kunnen het niet aan dat twee tegengestelde bewegingen tegelijkertijd door dezelfde zijde van het lichaam worden uitgevoerd en maken er daarom één beweging van.

6. Niet meer horen waar een geluid vandaan komt

Laat een proefpersoon in het midden zitten tussen twee anderen. Geef de proefpersoon een koptelefoon en laat de anderen aan weerszijden een lange buis tegen de oorschelpen houden. Als de buizen worden verwisseld terwijl de proefpersoon niet kijkt, raakt het gehoor volledig van slag.

Hoewel iemand in de linkerbuis spreekt, zal de proefpersoon naar rechts wijzen. Het menselijk gehoor gebruikt minieme tijdsverschillen tussen beide oren om richting te bepalen. Door de buizen te kruisen, krijgen de neuronen de verkeerde informatie doorgegeven.

5. Smaak niet herkennen zonder geur

Blinddoek een proefpersoon en zet een wasknijper op zijn of haar neus. Geef diegene vervolgens afwisselend een stukje appel, ui of wortel. Zonder de hulp van de neus is het voor de meeste mensen onmogelijk om het verschil tussen deze producten te proeven.

Smaak ontstaat namelijk voor het grootste gedeelte door geur. Je tong kan alleen het onderscheid maken tussen zoet, zuur, zout, bitter en umami. De specifieke “nuances” die een appel een appel maken, vallen volledig weg als de reukorganen worden uitgeschakeld.

4. Iets voelen dat er niet meer is

Het is mogelijk dat mensen een lichaamsdeel voelen dat fysiek niet meer aanwezig is, vaak na een amputatie. Dit fenomeen wordt fantoompijn of fantoomgevoel genoemd. De hersenen zijn zo gewend aan de input van dat lichaamsdeel dat ze signalen blijven sturen naar een lege plek.

In de medische wereld wordt vaak gebruikgemaakt van een “spiegeldoos” om deze illusie te beïnvloeden en pijn te verzachten. Bekijk hier hoe deze krachtige illusie werkt:

3. Geluid dat er is niet horen

Mensen horen geluiden tussen de 20 en 20.000 Hz, maar naarmate we ouder worden, sterven de trilhaartjes voor de hoogste frequenties af. Dit betekent dat er geluiden kunnen zijn die voor jongeren heel luid zijn, terwijl ouderen ze totaal niet opmerken.

Dit principe werd vroeger zelfs gebruikt als de “Mosquito-toon” om hangjongeren weg te jagen zonder dat volwassenen er last van hadden. Je kunt hier testen tot welke frequentie jouw brein nog signalen oppikt:

2. Iets zien dat er niet (meer) is

Staar twintig seconden onafgebroken naar een gekleurde afbeelding en kijk daarna direct naar een witte muur. Je zult een “nabeeld” zien in de complementaire kleur. Dit gebeurt omdat de fotoreceptoren in je ogen vermoeid raken door het staren naar één specifieke kleur.

Wanneer je daarna naar wit kijkt (dat alle kleuren bevat), geven de vermoeide receptoren minder signaal door dan de uitgeruste receptoren. Hierdoor vullen je hersenen de ontbrekende informatie in met de tegenovergestelde kleur, totdat je ogen weer in balans zijn.

1. Een tweedimensionaal beeld als driedimensionaal zien

Kijk naar de afbeelding van het draaiende meisje. Sommige mensen zien haar met de klok mee draaien, anderen ertegenin. Met een beetje oefening kun je haar in je hoofd zelfs de andere kant op laten draaien.

Dit is in werkelijkheid een plat, tweedimensionaal beeld. Omdat er geen aanwijzingen zijn voor diepte of schaduw, moeten je hersenen zelf een keuze maken over hoe ze de beweging interpreteren. Het is een prachtig voorbeeld van hoe je brein een “eigen werkelijkheid” creëert bij gebrek aan informatie.