Top 10 Oudhollandse Gerechten

Gelukkig staan ze nog wel ergens op de kaart, Oudhollandse gerechten. Gerechten die stammen uit de tijd dat oma grootmoeder werd genoemd. En die grootmoeders wisten precies hoe ze hongerige monden moesten voeden! In dit lijstje lees je meer over een aantal Oudhollandse gerechten. Voor de recepten moet je bij oma zijn!

10. Balkenbrij

balkenbrij
foto: Janana / wikicommons

Vooral in de provincies Limburg, Gelderland en Twente waren de mensen dol op balkenbrij. Dit Oudhollandse gerecht wordt gemaakt van de goedkope delen van een varken, aangevuld met spek, lever, boekweitmeel, vocht en kruiden. Voor het vlees kun je de kop van een varken gebruiken! Alle ingrediënten worden gekookt tot een brij. En die brij gaat in een vorm. Zo ontstaat een soort brood, waar je plakken van kunt snijden. En die je in roomboter kunt bakken. Balkenbrij is lekker op brood, zeker met een zoete touch zoals stroop. Vroeger smeerden de mensen er zoete mosterd over.

9. Zoervleis

Je hebt vast wel eens van zoervleis gehoord. En het gegeten. Maar wat je misschien niet weet is dat de mensen dit traditionele Limburgse gerecht oorspronkelijk van paardenvlees maakten. Inmiddels is dit vervangen door rundvlees. Het gerecht dankt zijn naam aan het marineren van het vlees in zuur. Denk aan azijn. Toch smaakt zoervleis juist heel zoet! Dat komt door toevoegingen zoals peperkoek en stroop. Ook laurierblad, jeneverbessen, tijm en uien geven dit gerecht die typerende smaak. Zoervleis wordt wel gegeten met aardappelpuree – of frieten – en worteltjes.

8. Hete bliksem

Hete bliksem
foto: Tamorlan / wikicommons

Ondanks benamingen zoals ‘Himmel und Erde’ – waarbij hemel staat voor de appels en aarde voor de aardappels – en ‘zoetappeltjes stamppot’ staat deze stamppot van aardappels, appels en uien vooral bekend als hete bliksem. Waarschijnlijk dankt dit Oudhollandse gerecht zijn naam aan het feit dat het gedurende lange tijd zijn temperatuur behoudt. Appels bevatten nu eenmaal veel vocht, dat lang warm blijft. Daar komt bij dat je moet oppassen voor het verbranden van je mond: de appels blijven gemakkelijk aan je gehemelte plakken. Hete bliksem wordt traditioneel gegeten met bloedworst.

7. Blote billetjes in ’t gras

blote billetjes in het gras

Net als hete bliksem is ook het gerecht blote billetjes in het gras in de Groningse keuken ontstaan. Het bestaat uit aardappels, snijbonen, witte bonen en rookworst. Heb je de blote billen al ontdekt? Die naam betreft de witte bonen, die een contrast vormen met de snijbonen. Vroeger gebruikten ze trouwens gezouten snijbonen. Zouten was een geëigende methode om vlees en groenten langer te kunnen bewaren. Dit Oudhollandse gerecht stond eind jaren ’90 weer volop in de belangstelling. Toen maakte de moeder van voetballer Ruud van Nistelrooij een soortgelijk gerecht klaar tijdens het programma ‘De Regenjas’.


6. Zootje van paling

Naar alle waarschijnlijk is een zootje van paling voor het eerst klaargemaakt door vissers rondom het IJsselmeer. Zij verbleven daar vaak voor een langere periode. Om hun honger te stillen, brachten zij een pan met vis, aardappels, water en zout aan de kook. Het resultaat was een soort visstamppot. Heel voedzaam. En snel klaar! Meestal gebruikten ze paling. Maar ze kozen ook wel voor schelvis en schar. Of voor een combinatie van deze vissoorten. Hoe dan ook, ze maakten er een lekker zootje van!

5. Lammetjespap

Misschien kun je uit de naam ‘lammetjespap’ wel opmaken dat dit gerecht vooral bedoeld was om aan te sterken. Vroeger kregen de kinderen het als ze van de borstmelk afwaren. Je kunt lammetjespap wel vergelijken met Nutrilon opvolgmelk! Maar ook zieke mensen – zoals de vele tuberculosepatiënten tijdens het begin van de 20e eeuw – kregen lammetjespap voorgeschoteld. Dit Oudhollandse gerecht wordt gemaakt van melk met bloem of meel. Om de flauwe smaak te compenseren werd er basterdsuiker of honing aan toegevoegd.


4. Drie-in-de-pan

Van oudsher eten Nederlanders graag pannenkoeken. Met drie-in-de-pan worden dikke, kleine pannenkoeken met rozijnen bedoeld. Waarom dit formaat? Door het bakken van drie kleine pannenkoeken ben je sneller klaar. En door ze wat dikker te maken, zijn ze – ondanks het kleine formaat – toch heel voedzaam. Vroeger gebruikten de mensen vooral boekweitmeel als hoofdbestanddeel voor drie-in-de-pan. Het plantje boekweit groeide namelijk weelderig op de arme gronden. Tegenwoordig wordt dit Oudhollandse gerecht gemaakt van gewone tarwebloem. En het wordt ook niet meer gegeten op 6 januari. In bepaalde Christelijke kringen was het op Driekoningen heel gebruikelijk om voor elke Oosterse wijze één pannenkoek te bakken.

3. Filosoof

filosoof

Houd je van ovengerechten? Als je dan ook nog eens in een studentenhuis woont en je bent aan de beurt om te koken, schotel je medestudenten dan eens filosoof voor. Oorspronkelijk werd dit gerecht gemaakt van overgebleven rundvlees vermengd met aardappels, uien en kruiden. Eenmaal gaar, dan werd er appelmoes of –compote bij geserveerd. Als je alle ingrediënten op een rijtje zet, dan doet filosoof denken aan een jachtschotel. En aan de Engelse ‘shepherds pie’. Waarom is dit gerecht filosoof genoemd? Je kunt eindeloos filosoferen welke ingrediënten je nog meer kunt toevoegen aan deze ovenschotel!

2. Stamppot

Stamppot
foto: Takeaway / wikicommons

Stamppot andijvie, stamppot boerenkool, stamppot hutspot en stamppot zuurkool, wie is er niet groot mee geworden? Kenmerkend aan stamppot is dat alle bestanddelen in één pan – met water en zout – goed gaar worden gekookt. Als het water is afgegoten, dan worden de bestanddelen goed door elkaar heen gestampt. Zijn de borden vol geschept? Dan worden en kuiltjes in de stamppot gemaakt. Een prima verstopplek voor een lepel jus. Stukje vlees erbij, en genieten maar. Hoewel de Nederlanders stamppot claimen als Oudhollands gerecht, staat het ook bij Vlamingen op de menukaart. Maar dan onder de naam stoemp.

1. Erwtensoep

Erwtensoep

Met stip op nummer één staat erwtensoep, ook wel bekend als snert. Meestal wordt deze soep gemaakt van spliterwten, knolselderij en prei. Maar er bestaan ook recepten waarin gebruik wordt gemaakt van ingrediënten zoals aardappels, wortels en uien. Erwtensoep staat bekend als een dikke soep. Het gevolg van de soep een dag laten staan: dan wordt de substantie dikker. En nog smaakvoller! Wil je deze soep eten, zoals de mensen dat vroeger deden? Eet er dan roggebrood met boter, katenspek of kaas bij.

    1. A januari 7, 2016
      • Anoniem maart 29, 2017
    2. Anoniem januari 18, 2016
    3. Kaatje december 29, 2016
    4. Iemand die even zin had om te zeuren september 8, 2019

    Jouw Reactie?