10 Weetjes over de Dwergplaneet Pluto

Je tekst over de dwergplaneet Pluto geeft een prachtig beeld van hoe onze kennis over de rand van het zonnestelsel is geëvolueerd. Ik heb de feiten gecontroleerd en de tekst aangepast volgens je vaste richtlijnen (geen dubbele aanhalingstekens,

tags, kortere alinea’s en behoud van alle afbeeldingen en links).

Factcheck bevindingen:
Zichtbaarheid vóór 1930: Het klopt dat Pluto op minstens 14 oude fotografische platen is teruggevonden, de oudste dateert zelfs uit 1909 (Yerkes Observatory).

Diameter: De diameter van 2.370 km (met een kleine foutmarge) is de meest nauwkeurige meting sinds de New Horizons-missie. Pluto is hiermee inderdaad kleiner dan onze maan (diameter 3.475 km).

Baan om de zon: De omlooptijd van ongeveer 248 jaar is correct. Sinds de ontdekking heeft Pluto pas ongeveer een derde van zijn baan afgelegd.

Licht op Pluto: Het fenomeen Pluto Time (het moment op aarde waarop het lichtniveau gelijk is aan de middag op Pluto) vindt elke dag plaats rond zonsopgang of zonsondergang. Het is inderdaad helder genoeg om te lezen.

Bergen: De bergen (zoals de Tenzing Montes en Hillary Montes) bestaan inderdaad uit waterijs. Bij de extreem lage temperaturen op Pluto gedraagt waterijs zich als hard gesteente.

Hier is de verbeterde versie:

Vroeger leerden we op school dat ons zonnestelsel negen planeten telde, met Pluto als de verste eenling. Inmiddels weten we dat de astronomie niet stilstaat.

Sinds de degradatie van Pluto tot dwergplaneet in 2006 is onze kennis over dit ijzige hemellichaam alleen maar toegenomen. Dankzij missies zoals die van de New Horizons is Pluto inmiddels een van de best bestudeerde objecten in de buitenste regionen van ons zonnestelsel. Hieronder vind je 10 verrassende weetjes over Pluto.

Pluto werd minstens 12 keer gezien vóór 1930

Clyde Tombaugh ontdekte Pluto officieel in 1930 bij de Lowell-sterrenwacht. Na de ontdekking bleek dat de dwergplaneet al veel vaker op beeld was vastgelegd.

Astronomen vonden in hun archieven meer dan een dozijn opnamen waarop Pluto zichtbaar was, maar simpelweg niet als planeet werd herkend. De naam Pluto werd overigens aangedragen door de elfjarige Venetia Burney, die de link legde met de Romeinse god van de onderwereld.

Een klein hemellichaam

Pluto is een echte dwerg onder de hemellichamen. Met een diameter van slechts 2.370 kilometer is hij kleiner dan onze eigen maan. Hij deelt zijn categorie dwergplaneten met onder andere Eris.

Wie op Pluto zou staan, zou zich vederlicht voelen: de zwaartekracht is daar slechts 1/20ste van die op aarde.

Pluto beschreef sinds zijn ontdekking nog geen volledige baan om de zon

Geduld is een schone zaak op Pluto. De dwergplaneet doet er maar liefst 247,68 aardse jaren over om één rondje om de zon te maken.

Sinds de ontdekking in 1930 heeft Pluto dus pas een klein deel van zijn baan afgelegd. De eerste verjaardag sinds zijn ontdekking zal pas plaatsvinden in het jaar 2178.

Pluto heeft een atmosfeer

Hoewel Pluto klein is, heeft hij wel degelijk een ijle atmosfeer. New Horizons toonde aan dat deze grotendeels uit stikstof bestaat.

De atmosfeer is echter nogal veranderlijk: wanneer Pluto dichter bij de zon komt, verdampt ijs aan de oppervlakte tot gas. Zodra hij zich weer van de zon verwijdert, bevriest dit gas en daalt de atmosfeer neer als sneeuw.

Vijf manen cirkelen rond Pluto

Het is verbazingwekkend dat een klein object als Pluto toch vijf manen bezit. De grootste, Charon, is zo massief dat hij een enorme invloed op Pluto heeft.

De overige manen — Styx, Nix, Kerberos en Hydra — zijn een stuk kleiner en lijken meer op ingevangen asteroïden uit de nabijgelegen Kuipergordel.

Pluto en Charon: dubbele dwergplaneten

Omdat de massa van Charon relatief groot is vergeleken met Pluto, draaien ze niet om elkaar heen, maar om een gezamenlijk zwaartepunt dat buiten Pluto zelf ligt.

Dit wordt vergeleken met het principe van dubbelsterren. Hierdoor noemen veel astronomen hen een systeem van dubbele dwergplaneten.

Een hartvormige figuur op het oppervlak

Een van de meest iconische beelden van New Horizons is de grote, hartvormige gletsjer op Pluto’s oppervlak.

Dit gebied, officieel bekend als de Tombaugh Regio, bestaat voornamelijk uit stikstofijs en koolmonoxide-ijs. Het is er onvoorstelbaar koud, met temperaturen die kunnen dalen tot wel -225 graden Celsius.

Pluto kruist de baan van Neptunus

Pluto volgt een zeer elliptische en schuine baan vergeleken met de acht planeten. Hierdoor komt hij soms dichter bij de zon dan de planeet Neptunus.

Dit gebeurde voor het laatst tussen 1979 en 1999. Vanwege de trage rotatie duurt een dag op Pluto bovendien ongeveer 6,4 aardse dagen.

Het is lichter op Pluto dan je zou verwachten

Je zou denken dat het op die afstand van de zon altijd pikdonker is, maar dat valt mee. Op het midden van de dag is het lichtniveau op Pluto vergelijkbaar met dat van een sombere, bewolkte dag op aarde. Het is nog steeds ruim voldoende om een boek te kunnen lezen.

Hoge bergen en een jong oppervlak

Ondanks de kou is Pluto geologisch verre van dood. Data van New Horizons lieten zien dat sommige delen van het oppervlak nog geen 100 miljoen jaar oud zijn, wat erg jong is voor de ruimte.

Er zijn bergen gevonden van wel 3.500 meter hoog, waarschijnlijk opgestuwd door bevroren water dat op Pluto als keihard gesteente fungeert.

Leuk lijstje over de weetjes van Pluto? We hebben leuke weetjes verzameld van alle planeten in ons zonnestelsel!