10 Weetjes over onze Buurplaneet Venus

Venus is een buurplaneet van de aarde die in de tweede baan om de zon cirkelt. Het is niet bepaald een pretje om op Venus te staan. Dat ondervonden de onbemande ruimtetuigen die sinds 1961 naar de planeet werden gestuurd.

Lang hielden deze ruimtesondes het niet vol op het helse oppervlak. De temperatuur loopt er op tot gemiddeld 460 graden Celsius en de druk is er 92 keer zo hoog als op aarde. De atmosfeer bestaat bovendien voor 96 procent uit koolstofdioxide (CO2).

Venus is daarmee een schoolvoorbeeld van een uit de hand gelopen broeikaseffect. Wat er op Venus plaatsvindt, zou uiteindelijk ook op aarde kunnen gebeuren als we onbekommerd broeikasgassen in onze atmosfeer blijven sturen.

Hieronder 10 interessante weetjes over de planeet die is genoemd naar de Romeinse godin van schoonheid en liefde.

1. Geen aantrekkelijke planeet

Al rond 1600 voor Christus wisten de Babyloniërs van het bestaan van Venus af. De Maya’s gebruikten de observaties zelfs om een heel nauwkeurige kalender op te stellen.

Het is niet zo moeilijk om Venus waar te nemen. Het is een helder hemellichaam dat er mooi uitziet aan de nachtelijke hemel. Dat is waarschijnlijk de reden waarom de planeet de naam kreeg van de Romeinse godin van schoonheid en liefde.

Niet bepaald een toepasselijke naam als je weet hoe het eraan toegaat op deze planeet. In werkelijkheid is Venus helemaal niet aantrekkelijk. Ze ziet er vanaf de aarde zo helder uit wegens het enorm dikke wolkendek dat vrijwel alle zonlicht weerkaatst.

De waarnemingen van ruimtesondes tonen aan dat er op de planeet extreme temperaturen en drukken heersen. Bovendien is de atmosfeer van Venus ronduit giftig.

2. Venus is geen ster

Omwille van haar heldere verschijning werd lange tijd gedacht dat Venus een ster was. De planeet is het gemakkelijkst waar te nemen net voor zonsopgang en vlak na zonsondergang.

Hierdoor werd ze vaak gezien als een ochtendster of als een avondster. De Griekse wiskundige Pythagoras ontdekte echter dat deze twee sterren in feite één en hetzelfde hemellichaam waren.

Pythagoras had er toen geen vermoeden van dat Venus een planeet was. Net als onze aarde draait zij gewoon baantjes om de zon.

3. Bijna even groot als de aarde

Venus lijkt op de aarde wat betreft grootte en massa. De diameter is met 12.104 kilometer slechts iets kleiner dan die van de aarde (12.742 kilometer).

Ook de massa, de dichtheid en de zwaartekracht zijn bijna gelijk. Net als de aarde bezit Venus een vast oppervlak. Daar houdt de gelijkheid echter op, want de atmosfeer is volledig verschillend.

Venus staat bovendien een stuk dichter bij de zon (108 miljoen kilometer tegenover 150 miljoen kilometer voor de aarde). De combinatie van de nabijheid tot de zon en de atmosfeer maakt het de warmste planeet in ons zonnestelsel.

4. Een uit de hand gelopen broeikaseffect

De atmosfeer van Venus bestaat voor 96 procent uit CO2. Dit is een broeikasgas dat warmte absorbeert en de temperatuur doet stijgen.

Op Venus is er sprake van een uit de hand gelopen broeikaseffect. De stijgende temperatuur zorgt ervoor dat er nog meer gassen vrijkomen, waardoor er nog meer warmte wordt vastgehouden.

Wetenschappers vrezen dat hetzelfde scenario ook op aarde zou kunnen gebeuren als we de uitstoot niet onder controle houden. Het gas zorgt ook voor een enorme atmosferische druk: 92 keer zo hoog als op aarde.

5. De warmste planeet in ons zonnestelsel

Hoewel Mercurius veel dichter bij de zon staat, is het op Venus warmer. Mercurius bezit namelijk een heel ijle atmosfeer waarvan de bestanddelen voortdurend ontsnappen in de ruimte.

Zonder dikke atmosfeer houdt Mercurius de hitte niet vast. Het oppervlak bereikt daar tijdens de dag een temperatuur van zo’n 420 graden Celsius.

Op Venus zorgt de zware atmosfeer ervoor dat het kwik gemiddeld tot 460 graden Celsius stijgt. Venus is hierdoor officieel de heetste planeet van ons systeem.

6. Het regent er zwavelzuur

Kan het in een wereld met zo’n enorme hitte ook regenen? Ja, maar het regent er geen water. Omdat in de atmosfeer ook zwavel voorkomt, regent het er zwavelzuur.

Dit zwavelzuur bereikt echter nooit het oppervlak. De regen ontstaat in de bovenste lagen, maar zodra de druppels in de warmere lagen eronder komen, verdampen ze direct weer.

Over de omstandigheden op het oppervlak was lang weinig bekend door het dikke wolkendek. De ruimtesonde Magellan slaagde er echter in om het oppervlak in kaart te brengen met behulp van radarbeelden.

7. Een landschap met talloze vulkanen

Vulkanen die lava spuwen in deze helse wereld maken het plaatje compleet. De radarbeelden brachten niet minder dan 1600 vulkanen aan het licht.

De grootste draagt de naam Gulla Mons, een vulkaan met een diameter van 270 kilometer en een hoogte van 3 kilometer. Het grootste deel van het oppervlak bestaat uit een droog woestijnlandschap met rotsen.

Kraters door meteorietinslagen komen vrijwel niet voor. Het oppervlak wordt immers voortdurend vernieuwd door lavastromen. Hoge bergen zijn er wel: Maxwell Montes is maar liefst 11 kilometer hoog, veel hoger dan de Mount Everest op aarde.

8. Een Venusdag duurt langer dan een Venusjaar

Venus roteert erg traag om haar as. De planeet doet er 243 aardse dagen over om één omwenteling te maken. Bovendien roteert ze in de tegenovergestelde richting van de meeste andere planeten.

De zon komt er dus op in het westen. Deze trage rotatie is waarschijnlijk het gevolg van een botsing met een groot hemellichaam in de vroege ontstaansgeschiedenis.

Venus heeft echter maar 225 aardse dagen nodig om een baan om de zon te beschrijven. Vreemd genoeg duurt een jaar dus minder lang dan een dag op Venus.

Waarnemingen van de ruimtesonde Venus Express toonden aan dat de windsnelheden op Venus enorm groot zijn. Hoewel de planeet traag draait, hebben stormen in de atmosfeer slechts 4 aardse dagen nodig om rond de hele planeet te razen.

9. De verkenning van Venus

Al sinds begin jaren 60 stuurden de VS en de Sovjet-Unie ruimtetuigen naar Venus. Landen ligt echter niet voor de hand door de hitte, de druk en het zuur.

Van de sondes die wel onbeschadigd op het oppervlak terechtkwamen, hield de apparatuur het meestal slechts een uurtje uit. Daarom laat men ruimtesondes tegenwoordig meestal in een baan om de planeet blijven.

De Amerikaanse sonde Magellan bracht op deze manier het oppervlak in kaart. Het Europese ruimtetuig Venus Express bestudeerde tussen 2006 en 2014 het wolkendek en de oppervlaktetemperatuur.

10. Ooit is er water geweest op Venus

Een belangrijke ontdekking van Venus Express was dat de planeet ooit evenveel water bevatte als de aarde. In de loop van de tijd werd het echter te heet.

Vloeibaar water verdampte en kwam als waterdamp in de atmosfeer terecht. Ultraviolette straling brak deze moleculen af, waarna de atomen in de ruimte ontsnapten.

Nu is er nog slechts een fractie waterdamp aanwezig. Wetenschappers vermoeden dat Venus miljarden jaren geleden een veel aantrekkelijker planeet was met milde temperaturen en vloeibaar water.

Mogelijk was de planeet ooit bewoonbaar. Het is nu aan de mens om de aarde te behoeden voor hetzelfde lot.