In 2002 webslingerde Spider-Man voor het eerste over het witte doek. Sindsdien kende Peter Parkers alter ego een bewogen filmcarrière. Nauwelijks 5 jaar na Sam Raimi’s ‘Spider-Man 3’, rebootte Marc Webb in 2012 de franchise met ‘The Amazing Spider-Man’. Het vervolg daarop bleek minder ‘amazing’ dan gehoopt.
In 2015 sloot Sony Pictures een veelbesproken deal met Marvel Studios. Sony bezit sinds 1998 de filmrechten op Spider-Man. Maar het mediabedrijf kon duidelijk wat expertise gebruiken. De Russo Brothers hadden met ‘Captain America: Civil War’ en ‘Avengers: Infinity War’ en ‘Endgame’ wel wat leuke verhaallijnen klaarliggen voor de alom geliefde muurkruiper.
De samenwerking werd een groot succes. Tom Holland, de nieuwe Spider-Man, tekende ook voor 3 solofilms in het Marvel Cinematic Universe. Spider-Mans MCU-avonturen raasden afgelopen jaren voorbij als een sneltrein. ‘Spider-Man: Far From Home’ cashte in 2019 zelfs vlot 1,12 miljard dollar.
Ondertussen maakte Sony in 2018 met ‘Spider-Man: Into the Spider-Verse’ een instant animatieklassieker. In 2021 zette Marvels muurkruiper zijn grootste live action stunt ooit in met ‘No Way Home’. En alsof dat nog niet genoeg was, gooide Sony er in 2023 nog een multiversele versnelling bovenop met ‘Across the Spider-Verse’. In tussentijd houdt deze Top 10 Beste Spider-Man Films je wel even zoet.
10. The Amazing Spider-Man 2 (2014)
Marc Webbs ‘The Amazing Spider-Man 2’ zag het groots. De film moest 2 vervolgen en een rist spin-offs (‘Sinister Six’ en ‘Venom’) gangmaken. Wat Marvel Studios deed met het Marvel Cinematic Universe, kon Sony Pictures ook, toch? Het publiek dacht er duidelijk anders over. De ambitieuze sequel had met 708 miljoen dollar de laagste box-office van al Spideys live-actionuitjes.
De recensenten waren ook verre van overtuigd. De vakpers hekelde de rommelige subplots en overvloed aan schurken. Exact dezelfde kritieken die het verguisde ‘Spider-Man 3’ in 2007 te slikken kreeg. Het aandeel van Paul Giamatti’s Rhino bleek je reinste boerenbedrog. Jamie Foxx’ Electro en Dane DeHaan Green Goblin reikten nog niet aan de enkels van Alfred Molina, die als villain in Sam Raimi’s bejubelde ‘Spider-Man 2’ de lat wolkenkrabbers hoog legde.
Maar die fatale afloop in de klokkentoren, exact 121 minuten ver in de film? Die blijft weergaloos mooi in beeld gebracht. Dat tijdstip koos de regisseur niet zomaar. De hele scène inspireert zich op ‘The Amazing-Spiderman #121’. Emma Stone’s outfit komt zelfs regelrecht uit de iconische comic uit 1973. Naar verluidt was Andrew Garfield er dagen niet goed van! De chemie tussen Peter Parker en zijn Gwen Stacy (Emma Watson) knetterde dan ook als een malle. Iets wat, eerlijk is eerlijk, Tobey Maguire en Kirsten Dunst altijd een beetje misten in Sam Raimi’s trilogie.
Eind 2014 hackten onverlaten de computers van Sony. De gelekte info had grote gevolgen voor de franchise. Uit e-mails bleek dat Sony’s nieuwe bestuur de plannen voor de aangekondigde 3de en 4de ‘Amazing Spider-Man’-films in de papierversnipperaar wou duwen. Hoofdacteur Andrew Garfield wist nog van niets. Enkele maanden verbrak Emma Stone de relatie met Garfield. Soms zit het leven je echt niet mee.
9. Spider-Man 3 (2007)
Na het sublieme ‘Spider-Man 2’ zou Sam Raimi zijn trilogie met een knaller van formaat afsluiten. Ondertussen swingde het productiebudget gevaarlijk de pan uit. Officieel kostte de film 258 miljoen dollar. Er gaan geruchten dat het eigenlijk nog eens 100 miljoen meer was. Als dat waar is, zou de film anno 2020 nog steeds in de top 3 van duurste films ooit staan.
Wat deden de makers eigenlijk met al dat geld? Peperdure visuele effecten tevoorschijn toveren. De ‘Birth of Sandman’-scène is ongeëvenaarde blockbusterpoëzie. Helaas gebruikte Sony de poen ook voor onnodig veel plotlijnen en wisselvallige slechteriken. Zo moést Venom ondanks Sam Raimi’s veto in het script. En dat was eraan te zien.
Topher Grace’s door een buitenaardse symbiont geplaagde Eddie Brock is zonder twijfel de achilleshiel van de film. De ‘That’s 70s Show’-ster reageert gelukkig als een heer wanneer talkshowhosts en bloeddorstige filmpersmuskieten hem voor de tienduizendste keer aan de rol herinneren. De acteur nam al lang weerwraak met glansprestaties in ‘BlacKkKlansman’ en ‘Back Mirror’.
Ondanks de negatieve kritieken, werd ‘Spider-Man 3’ wel mooi de zomerblockbuster van 2007 en tot ‘Spider-Man: Far From Home (1,12 miljard dollar in 2019) de best verdienende Spider-Man-film (890 miljoen dollar).
Overigens: hoe vaak wordt die Mary Jane (Kirsten Dunst) eigenlijk ontvoerd? Wel erg leuk: Bruce Campbells cameo als Franse Maître d’ in het restaurant waar Peter Mary Jane wil ten huwelijk vragen. Alweer Campbells derde rolletje in de reeks. Aandachtige kijkers merkten de ‘Evil Dead’ cultacteur beslist ook in de 2 voorgaande delen op.
8. The Amazing Spider-Man (2012)
Fans keken raar op toen Sony enkele jaren na Sam Raimi’s ‘Spider-Man’-trilogie met een blanco blad herbegon. Goed. ‘Spider-Man 3’ was bezwaarlijk een hoogvlieger. Maar ondanks de negatieve recensies, graaide de film als grootverdiener van 2007 toch opvallend veel poen. Bovendien waren er nog steeds plannen voor een 4de deel in voorjaar 2011. Daarin zouden The Black Cat, The Vulture, The Lizard én Mysterio Spider-Man het leven zuur maken. Begin 2010 gooide Sam Raimi de handdoek in de ring na creatieve meningsverschillen. Niet lang daarna gaf Sony groen licht voor een reboot.
De casting van Andrew Garfield werd met gemengde gevoelens onthaald. Was de toen 27-jarige Brits-Amerikaanse acteur eigenlijk niet een beetje te oud om een scholier neer te zetten? Marc Webb, die met ‘500 Days of Summer’ de leukste romantische komedie van 2009 maakte, had alvast zijn naam mee. Webb beloofde een donkerdere hervertelling van Spider-Mans ‘origin story’. We zouden zelfs geheime zaakjes over Peter Parkers ouders ontdekken! Ja, werkelijk geen enkele superheld is sinds ‘Batman Begins’ veilig voor de Christopher Nolan-behandeling.
Nou. Dat viel uiteindelijk allemaal wel mee. Michael Sheen speelde een hartverwarmende Uncle Ben zoals je hem altijd al had voorgesteld. Spider-Man slingert, trouw aan de comics, ook voor het eerst met zelfgemaakte webschieters en een hoop praatjes door New York. Maar als je Rhys Ifans Lizard door Willem Dafoe’s Green Goblin vervangt, besef je meteen hoe overbodig deze reboot eigenlijk was.
Toch deed ‘The Amazing Spider-Man’ het meer dan behoorlijk aan de kassa’s. Critici prezen het heerlijke samenspel tussen Andrew Garfield en Emma Stone. De twee dumpten al snel hun toenmalige partners en vormden tot 2015 een van Hollywoods populairste stelletjes.
7. Spider-Man: Homecoming (2017)
Regisseur Jon Watts leerde uit de fouten van zijn voorganger Marc Webb. Watts ‘Spider-Man: Homecoming’ beloofde dolle pret en zette daarvoor gul in op Peter Parkers privésores in Queens. Aan zijn schoolvriendjes Ned (Jacob Batalon), Liz (Laura Harrier), MJ (Zendaya) en Flash (Tony Revolori) heeft de 15-jarige superheld al een stevige kluif. De volwassenen in Peters leven zijn ook niet bepaald hartslagbevorderend.
Opvallende afwezige in deze reboot: Uncle Ben. Aunt May (een ravissante Marisa Tomei), Happy Hogan (Jon Favreau) en Tony Stark vangen die leegte gelukkig geweldig op. 3 jaar na ‘Birdman’ kroop Michael Keaton in het hightech vogelpak van The Vulture. Dat deze booswicht ook de vader van Spider-Mans crush Liz is, levert een geniaal autoritje op.
Sommige rabiate comicsfans gruwen van Spider-Mans hi-tech suit. Toch benadert de overenthousiaste Tom Holland met zijn jongensachtige charme en spitante uitspraken ‘your friendly neighborhood Spider-Man’ zoals Stan Lee hem altijd al bedoeld had.
6. Spider-Man: Far From Home (2019)
Na het goed onthaalde ‘Spider-Man: Homecoming’, keerde Jon Watts terug voor ‘Spider-Man: Far From Home’. Daarin deed hij een Sam Raimi’tje: hij maakte een vervolg dat op alle vlakken superieur is aan zijn sowieso al sterke voorganger. Peter Parkers Europese schoolreisje werd op meerdere vlakken een unicum. Als eerste solo Spider-Man-film sprong ‘Far From Home’ over de grens van 1 miljard én werd ie meteen ook Sony’s best verdienende film ooit.
Uiteraard ving Marvel Studios ook een deel van de poen. ‘Far From Home’ is namelijk de epiloog van MCU’s Phase 3. Het verhaal volgt 8 maanden na ‘Avengers: Endgame’ en toont hoe de wereld omgaat met de gevolgen van ‘The Blip’. Jake Gyllenhaal zorgt voor enkele geweldige spektakelstukken als Mysterio (incl. de iconische goudvisbokaalhelm!), terwijl Nick Fury (Samuel Jackson) Maria Hill (Cobie Smulders) en Happy Hogan (Jon Favreau) over de onstuimige Peter waken.
Spider-Man belandt ook heel even in Broek op Langedijk. Of toch niet? De markt- en tulpenveldscènes werden in het Tsjechische Praag gefilmd. Die cameo van Jeroen van Koningsbrugge is dan wél weer echt. Over cameo’s gesproken. De leukste krijg je op het einde, wanneer J.K. Simmons onvergetelijke J. Jonah Jameson uit de oorspronkelijke trilogie opduikt. De Daily Bugly-hoofdredacteur eindigt de film met een onthulling van jewelste.
5. Spider-Man (2002)
In de zomer van 2001, enkele maanden voor twee vliegtuigen zich door de Twin Torens boorde, verscheen de eerste teaser voor ‘Spider-Man’. Daarin weefde de muurkruiper een web tussen de beroemdste wolkenkrabbers van New York City. De eerste poster toonde hun weerspiegeling in Spideys masker. Na 9-11 verdween elke verwijzing naar het World Trade Center uit de marketing en film.
Het zegt iets over het tijdperk waarin Sam Raimi zijn ‘Spider-Man’ maakte. De wereld was een andere plaats. Er bestonden nog geen gedeelde filmuniversums. Het superheldengenre krabde met ‘Blade’ (1998) en ‘X-Men’ (2000) voorzichtig uit het puin dat ‘Batman & Robin’ veroorzaakt had. En toen kwam daar die geweldige filmadaptatie van Stan Lee’s Peter Parker die na een beet van een radioactieve spin zich in het ‘Spider-Man’-spandex hijst.
Tobey Maguire en Kirsten Dunst wonnen het jaar daarop uiteraard de MTV Award voor Beste Kus dankzij hun omgekeerd tonggeworstel in de regen. Willem Dafoe kwijt zich perfect van zijn taak als slechterik Norman Osborn/Green Goblin. Maar dé onbetwiste ster van de film is uiteraard de geweldige J.K. Simmons als J. Jonah Jameson.
4. Spider-Man 2 (2004)
Na de meer dan geslaagde introductie van ‘Spider-Man’ op het zilveren scherm, maakte Sam Raimi een vervolg dat zijn voorganger op alle punten overklaste. De casting van karakteracteur Alfred Molina bleek een schot in de roos. Al te vaak lijden superheldenfilms onder een slappe slechterik. Zo niet bij Alfred Molina’s Doc Ock.
Zijn ‘The power of the sun, in the palm of my hand’ ging jaren later een tweede leven leiden in allerlei memes en andere internetongein. Wie Dr. Octopus’ tentakels ziet toeslaan in de beruchte ‘hospital scene’ piept wel snel anders. Het ijzingwekkende gebeuren verraadt meteen de horror roots van Sam ‘Evil Dead’ Raimi.
Tobey Maguire en Kirsten Dunst zijn opnieuw op hun best als klunzige Peter Parker en zijn eeuwige liefde Mary Jane. Het scheelde maar een haartje, of Jake Gyllenhaal had de titelrol overgenomen. Tobey Maguire kampte met hardnekkige rugproblemen, een souvenirtje van zijn rol als jockey in ‘Seabiscuit’. Zijn personage was al even beklagenswaardig. Peters Mary Jane is inmiddels verloofd met een astronaut, die toevallig nog eens de zoon van Peters chagrijnige werkgever J. Jonah Jameson (J.K. Simmons) blijft te zijn.
‘Spider-Man 2’ won terecht de Oscar voor Beste Visuele Effecten. Een blik op de epische climax waarin Spider-Man een trein stopt zegt genoeg. Maar het is het emotionele ‘He’s just a kid. No older than my son.’, dat Spider-Mans essentie zo perfect samenvat.
3. Spider-Man: No Way Home (2021)
Als ‘Far From Home’ eindigt met een onthulling van jewelste, dan is ‘No Way Home’ de film die meteen de rekening presenteert. Peter Parkers identiteit ligt op straat. J. Jonah Jameson brult het vanop zijn digitale zeepkist de wereld in. En plots is Spider-Man niet langer de vriendelijke buurjongen, maar de meest gezochte tiener van Amerika. Jon Watts opent zijn derde Holland-film niet met een grappige highschoolscène, maar met pure paniek.
Marvel en Sony speelden met het idee van het multiversum al langer. ‘Into the Spider-Verse’ had het concept geanimeerd salonfähig gemaakt. Doctor Strange had de deur op een kier gezet. Maar ‘No Way Home’ beukt ze open met de finesse van een olifant in een porseleinwinkel. Willem Dafoe’s Green Goblin is terug. Alfred Molina’s Doc Ock krijgt een tweede leven. Jamie Foxx’ Electro mag eindelijk doen alsof hij in een betere film zit. En dan zwijgen we nog over de rest van de fanservice, die in verkeerde handen lachwekkend zou zijn, maar hier verrassend vaak ontroert.
De film is in essentie een coming-of-age drama verkleed als evenement. Peter wil één ding: zijn vrienden redden. Daarvoor breekt hij letterlijk aan de wetten van de realiteit. De prijs die hij betaalt, is brutaal. ‘No Way Home’ eindigt niet met een triomfantelijke pose op een wolkenkrabber, maar met een Spider-Man die alles kwijt is. Geen mentor, geen vrienden, geen status. Alleen een goedkoop appartement, een naaimachine en een roodblauw pak dat hij zélf weer moet maken. Zo hoort het eigenlijk ook. Stan Lee glimlacht ergens vanop een wolkje.
2. Spider-Man: Across the Spider-Verse (2023)
‘Into the Spider-Verse’ was in 2018 al een soort creatieve aardbeving. Sony liet zien dat animatie niet per se glad en braaf hoeft te zijn. Maar waar dat eerste deel vooral een wonderlijk cadeau was, voelt ‘Across the Spider-Verse’ als een statement. Alsof de makers met een brede grijns roepen: jullie dachten dat we ons kunstje hadden opgebruikt? Kom maar even kijken.
Miles Morales is niet langer de nieuwe jongen die toevallig een pak aantrekt. Hij is Spider-Man. Punt. En precies daarom doet het vervolg iets gemeens. Het zet hem niet tegenover één schurk, maar tegenover een heel systeem. Spider-Man 2099 (Oscar Isaac) en zijn Spider Society presenteren heldendom als een reeks regels. Canon events. Verplichte tragedies. Een soort administratieve nachtmerrie met spandex. Miles ziet het anders. Hij is nog jong genoeg om te geloven dat het lot onderhandeld kan worden.
Visueel is de film opnieuw krankzinnig. Elke wereld heeft een eigen stijl, een eigen textuur, een eigen manier van ademen. Gwen Stacy’s universum ziet eruit alsof iemand een aquarel heeft laten ontploffen. De actie is sneller, inventiever en soms zelfs intiemer dan in het eerste deel. En toch is het gekke: de film is niet het meest indrukwekkend wanneer alles beweegt, maar wanneer hij even stilstaat. Wanneer Gwen en Miles praten alsof ze elkaar al jaren kennen. Wanneer ouders proberen te begrijpen wat hun kind niet kan uitleggen.
Dat ‘Across the Spider-Verse’ op een cliffhanger eindigt, is brutaal. Maar het is ook lef. De film durft te zeggen: dit verhaal is groter dan één avond bioscoop. Het enige wat hem voorlopig onder de nummer 1 houdt, is precies dat. Hij is nog niet af. Maar als ‘Beyond the Spider-Verse’ zijn belofte waarmaakt, mag deze ranglijst straks opnieuw door de papierversnipperaar.
1. Spider-Man: Into the Spider-Verse (2018)
Disney en Pixar stonden er maar beteuterd bij die avond in het Dolby Theater. Niet ‘Ralph Breaks the Internet’ of ‘Incredibles 2’ won op 24 februari 2019 de Oscar voor Beste Animatiefilm. Een welverdiende erkenning voor de 180 animatoren die 4 jaar lang aan het visuele huzarenstukje werkten. De eerste filmstappen van Miles Morales (Shameik Moore) als nieuwe Spider-Man zijn een lust voor het oog. Anders dan in de live-action films, worden de talrijke booswichten (waaronder een vrouwelijke Doc Ock!) hier uitstekend benut.
De ontmoeting met Miles’ alternatieve medemuurkruipers uit parallelle werelden levert hilarische taferelen op. De multigetalenteerde Hailee Steinfeld toont met haar animatie-uitje als Gwen Stacy/Spider-Woman dat we nog heel wat moois van de jonge Amerikaanse mogen verwachten. De aan lager wal geraakte Peter B. Parker (Jake Johnson) is heerlijk herkenbaar voor wie al eens graag in zelfmedelijden dobbert. Nicolas Cage haalt zijn beste Humphrey Bogart boven als stem van de vigilante Spider-Man Noir. En hoe kan je niet van Peter Porker, ‘The Spectacular Spider-Ham’ (John Mulaney) en Peni Parker (Kimiko Glenn) houden?
De film zit vernuftig in elkaar en bulkt van de referenties voor de hardcore comicfan. Denk maar aan de iconische ‘Spider-Man pointing at Spider-Man’-meme, die een update krijgt waarin Spider-Man 2099 (Oscar Isaac) ruziet met zijn geanimeerde evenknie uit 1967.
Vergeet tenslotte de talrijke hommages aan Stan Lee niet. Spider-Mans geestelijke vader, die onze Earth-616 verliet op 12 november 2018, kreeg een prachtafscheid als verkoper die Miles én het kijkpubliek geruststelt met de woorden ‘It always fits, eventually’. Geoefende kijkers spotten nog tientallen andere subtiele eerbetoontjes.
Lijstjes van andere film franchises
- Top 10 Beste Batman Films
- Top 10 Beste Fast and the Furious Films
- Top 10 Beste Harry Potter Films
- Beste Transformers films
- Top 10 Beste James Bond films
- 10 beste Superman films
- Top 8 Beste Teenage Mutant Ninja Turtles films
- Top 6 Beste Terminator films
