Napoleon Bonaparte – 10 Merkwaardige weetjes over “le petit général”

Napoleon is bijna de meest invloedrijkste figuur in de geschiedenis. De Franse keizer verliest de populariteitswedstrijd nipt van een zekere Jezus. Dankzij Napoleon rijden we bijna overal ter wereld rechts, gebruiken we het metriek stelsel en hebben we allemaal een achternaam. Naar aanleiding van zijn tweehonderdvijftigste verjaardag regent het in 2019 boeken en herdenkingen. Maar de tien merkwaardigste weetjes? Die lees je hier.


Napoleon was bijna een Italiaan

napoleon baby

De Fransen blijven apetrots op hun wereldberoemde landgenoot. Toch scheelde het maar een haartje of Napoleon was helemaal geen Fransman, maar een Italiaan geweest.

De baby die op 15 augustus 1769 in Ajaccio zijn tot grootse dingen voorbestemde keeltje opensperde, heette aanvankelijk Napoleon di Buonoparte. Zijn geboorteplaats Ajaccio was de hoofdstad van Corsica. Dit bergachtige en dunbevolkte eiland voor de Toscaanse kust stond al vijf eeuwen onder de voogdij van de Italiaanse republiek Genua. “Corcega” kwam slechts in 1769 in Franse handen. Was Napoleon enkele maanden vroeger geboren, dan was hij een Genuees geweest.
napoleon bijna italiaan

De familie Buanoparte verfranste al snel tot Bonaparte. In december 1778 ruilde Napoleon Corsica voor het Franse vasteland. Daar pestten zijn medeleerlingen van het college van Autun hem met zijn opvallende Corsicaanse tongval. De Corsicaan bleef zijn hele leven Frans met een Italiaans accent spreken. Uitgerekend in Italië beleefde de jonge Franse legerbevelhebber in 1796 – 1797 zijn militaire doorbraak. Een prachtig symbool, voor de Corsicaanse generaal die zijn Italiaanse voorouders zo bewonderde.

Napoleon was helemaal niet klein

napoleon complex

Het idee dat Napoleon maar een klein opdondertje was, is zo wijdverspreid dat de Franse heerser zelfs zijn naam gaf aan de psychologische term “napoleoncomplex”. Met zijn 1,67 meter was Napoleon nochtans groter dan de gemiddelde Fransman tijdens de Franse Revolutie. Vanwaar komt dan dat beeld van de verticaal geplaagde keizer?

britse karikatuur kleine napoleon
James Gilray/publiek domein

Na Napoleons overlijden registreerde de autopsie-arts een lengte van 5 voet en 2 inches. Deze oude Franse maten verschilden aanzienlijk van hun Engelse tegenhangers. Ironisch genoeg voerde Napoleon het metriek stelsel in om deze verwarrende afwijkingen recht te trekken. De Engelsen deden weinig moeite om het verschil te corrigeren. Ze beeldden hun Franse aartsvijand namelijk al jaren af als een opvliegend dreumesje in hun oorlogspropaganda.

Daarnaast noemden intimi Napoleon ook al bij leven “Le Petit General”. Napoleon dankte deze geuzenaam aan zijn militaire krachttoer toen hij in 1796 in de Slag bij Lodi met een bescheiden legertje een indrukwekkende Italiaanse overwinning boekte. Ten slotte leek Napoleon ook kleiner omdat hij steevast lijfwachten van minstens 1,8 meter selecteerde voor zijn Keizerlijke Garde.


Napoleon had aambeien (met grote gevolgen)

napoleon aambeien

Aambeien zijn verschrikkelijk en je wenst ze zelfs je ergste vijand niet toe. Napoleon had er geregeld last van. Naar verluidt gebruikte hij geregeld een vrouwenzadel om tijdens het paardrijden zijn tere bips te ontzien. Volgens sommige bronnen verloor Napoleon de Slag bij Waterloo niet door Wellington of de Pruisen, maar door het speen.

waterloo

Twee dagen voor de beslissende veldslag speelden Napoleons aambeien weer gruwelijk op. De legerartsen lapten hun veldheer op met bloedzuigers en een royale dosis pijnstillend laudanum. Toch was de keizer op die belangrijke 18 juni 1815 ’s morgens nog niet helemaal hersteld. De Franse bevelhebber schoof de aanval daarom almaar verder naar de middag op. Deze vertraging en Napoleons pijnlijke ongemak in combinatie met het verdovende opiumtinctuur beïnvloedden mogelijk zijn definitieve nederlaag.

Er school een romanticus met schrijfambities in Napoleon

boek napoleon clisson et eugenie

In 1795 breken belangrijke tijden aan voor Napoleon. In Frankrijk volgde het vijfkoppige Directoire het schrikbewind van Robespierre op. Dit nieuwe regime benoemde Napoleon een jaar later tot opperbevelhebber van het Franse Italië-leger: het begin van bijna twintig jaar militaire triomf. Maar eerst schreef de voorbestemde veldheer nog snel een romantische novelle.

Het stroperige “Clisson et Eugénie” verhaalt over een legerofficier die in een publiek badhuis zijn droommeisje ontmoet. Het verliefde stelletje trouwt, maar oorlogstrommels roepen de soldaat opnieuw naar het front. Daar hoort de jonge held dat zijn vrouw het ondertussen stiekem aanlegt met zijn trouwe vriend Berville. Bedroefd rijdt het bedrogen hoofdpersonage een heroïsche dood tegemoet op het slagveld.

“Clisson et Eugénie” verscheen pas na Napoleons dood. Het versnipperde manuscript verwisselde verschillende keren van eigenaar. Na jarenlang puzzel- en zoekwerk verscheen in 2008 de definitieve versie. Het blijft wachten op een Nederlandse vertaling. In tussentijd vind je de Engelstalige vertaling op bol.


Napoleon stond aan de wieg van het conservenblik

tactiek van de verschroeide aarde

Oorlog was geen pretje. De communicatie liet te wensen over en voedselvoorziening was altijd twijfelachtig. In Rusland stapelden de Franse lijken zich op tijdens Napoleons mislukte veldtocht. De Russen pasten in 1812 namelijk de tactiek van de verschroeide aarde toe: ze staken hun steden en landbouwgoederen in brand zodat er geen half graanhalmpje voor het Franse leger overbleef. Honderdduizenden soldaten kwamen zo om van honger en dysenterie.

conservenblik

De strateeg in Napoleon zocht al lang voor het noodlottige Russische avontuur naar een manier om zijn manschappen in alle omstandigheden te kunnen voeden. Hij beloofde een geldprijs van 12.000 Franse frank voor wie een oplossing vond.

Nicolas François Appert 2

De Franse banketbakker Nicolas François Appert bedacht in 1809 een methode waarbij hij gekookt voedsel in een luchtdichte glazen pot afsloot. De bakker kreeg de prijs, maar het duurde nog 15 jaar om zijn uitvinding te perfectioneren. Het voedsel bleef weliswaar bewaard, maar de smaak was er niet naar.

Ene Philippe de Girard verbeterde Apperts uitvinding en nam een patent op conservenblikken. Misschien was Napoleons desastreuze Russische veldtocht wel heel anders verlopen met een voorraad conserven bij de hand?

Napoleon was een notoire valsspeler

napoleon kaartspeler

Ondanks het Russische fiasco was Napoleon een onbetwist militair genie. Zijn strategisch en tactisch vernuft leverden hem tweeënvijftig overwinningen op. Verschillende landen vormden tijdens zijn opmars grote coalities tegen Frankrijk, maar hun legers moesten keer op keer hun meerdere in de briljante veldheer kennen.

Tijdens zijn ballingschap op het eiland Elba doodde Napoleon de tijd met kaartspellen en ook daarin triomfeerde hij steevast. Alleen vloeiden zijn overwinningen dit keer niet voort uit zijn pientere tactische kwaliteiten.

Nee, Napoleon was gewoon een onbeschaamde valsspeler. Vaak gooide hij zijn kaarten bij afloop van een spelletje zelfs gewoon op tafel en greep hij het geld. Wel was hij zo beleefd om de volgende dag de onrechtmatige winst weer te geven aan zijn medespelers.


Napoleon was een onverbeterlijke knijper

knijper

Tantes hebben de vervelende gewoonte om je als kind stevig in de wangen te knijpen. Napoleon was nog veel erger. De Franse keizer kneep werkelijk iedereen als hij daar zin in had. Zijn kamerheer Constant Wairy schreef in zijn memoires dat Napoleon hem geregeld in beide oren tegelijk vastkneep.

Napoleon vond het ook geweldig grappig om vrouwen van hooggeplaatste Fransen in de neus te knijpen. Zijn vrienden kregen bijna tranen in hun ogen elke keer hij goedgemutst hun wangen tot moes kneep. Ook babykinnen oefenden een magische aantrekkingskracht uit op zijn knijpgrage keizerlijke handen terwijl moeders verontrust toekeken.

Napoleon overleefde twee zelfmoordpogingen

napoleon zelfmoord

Toch was Napoleon niet altijd zo’n vrolijke Frans. Tijdens zijn tienerjaren kampte de jonge Napoleon kortstondig met suïcidale gedachten. In mei 1786 schreef de toen zestienjarige artillerieofficier er zelfs een kort essay over. Na zijn eerste verliezen kwamen zijn sombere gedachten andermaal naar boven. De Russische catastrofe zette Napoleons onafwendbare ondergang in. Tijdens deze mislukte oorlogscampagne viel de Franse veldheer zelfs bijna in de handen van de Kozakken tijdens de Slag bij Malojaroslavets in oktober 1812.

Hierna vroeg Napoleon zijn arts om een zelfmoorddrankje. Zo kon hij bij een eventuele gevangenneming binnen enkele seconden over zijn eigen leven beschikken. De dokter maakte een mengsel van belladonna, witte helleborus en opium dat de keizer voortaan in een klein flesje ter grootte van een teentje knoflook rond zijn nek droeg.

De zware Franse nederlaag in de Volkerenslag bij Leipzig en de komst van de geallieerde legers naar de Franse hoofdstad overtuigden Napoleon dat het tijd was voor de fatale slok. Alleen was de werking van het dodelijke brouwsel doorheen de jaren zo verzwakt, dat het de keizer slechts enkele uren hondsziek maakte.

Tijdens zijn latere gevangenschap op Elba ondernam Napoleon een nieuwe poging door zich met zijn pistool voor het hoofd te schieten. Een alerte knecht verwijderde preventief het schietpoeder, waarna de gevangen keizer geen zin meer had om te herladen. En gelukkig maar. Want kort daarna ontsnapte Napoleon van het gevangeniseiland om nog eens 100 dagen Europa op stelten te zetten. (bron)

Napoleon zong zo vals als een kat

napoelon zong vals

Als iemand vals zingt, maak je die persoon daar beleefd attent op. Blijft de gekeelde kat in kwestie onverdroten valse noten produceren? Dan kan je hem alsnog een dreun geven. Zo’n scenario zit er niet meteen in als je te maken hebt met de machtigste man van Europa. Als je tot Napoleons intieme kring behoorde, had je dan ook brute pech.

De Franse keizer was niet alleen toondoof, hij had ook de vervelende gewoonte om onaangekondigd te gaan “zingen”. Als Napoleons zenuwen hem parten speelden, zette hij het dwangmatig op een zingen. Soms verliet hij uit het niets zijn stoel en neuriede hij repetitief een liedje terwijl hij door de kamer marcheerde.

Welk liedje hij zong bleef voor zijn gezelschap een compleet raadsel. Hun beroemde gastheer pleegde zo’n aanslag op hun gehoor dat niemand het uitgevoerde werk herkende.

Napoleons afgesneden penis reisde na zijn dood de halve wereld rond

napoleon dood

Napoleons stoffelijke resten rusten sinds 1861 in het statige Dôme des Invalides aan de oever van de Seine in Parijs. Een klein detail ontbreekt echter in zijn indrukwekkend praalgraf: zijn geslachtsdeel.

napoleon penis

Na Napoleons overlijden op het eiland Sint-Helena op 5 mei 1821 volgde een autopsie. Bij deze lijkschouwing sneed Napoleons lijfarts Francesco Antommarchi toen de Engelsen even niet opletten de penis van zijn onderzoeksobject af. Daarna gaf hij het kostbare kleinood aan Abbé Anges Paul Vignali, de Italiaanse priester die Napoleon de laatste sacramenten toediende.

Het geslachtsorgaan bleef decennia in de familie Vignali. Daarna kwam het merkwaardige aandenken in handen van een Britse verzamelaar, die het op zijn beurt in 1924 aan een Amerikaanse antiquair verkocht voor de som van tweeduizend dollar. In 1927 belandde het in een glazen kast van het Museum of French Art in New York.

In 1977 deed de Amerikaanse uroloog John J. Lattimer een koopje toen hij de keizerlijke piemel voor drieduizend dollar kocht bij een Parijs veilinghuis. Een DNA-test bevestigde in 2014 dat het werkelijk Napoleons penis betrof. Een indrukwekkend exemplaar is het allesbehalve. Het verschrompelde zaakje meet nauwelijks vijf centimeter.

    1. Andy Arnts juni 25, 2019

    Jouw Reactie?